Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

22

FREDERIK VAN EEDEN's ONTWIKKELINGSGANG

tuig, waarmede de mensch de wijding van het leven er» vaart. Behalve dat zij de predikanten verjoegen uit de kunst, dreven zij God uit'het leven; mèt de stichtelijke huis» kamerverzen en de tijdsgedichten braken zij zonder- eenig gewetensbezwaar gezin en gemeenschap af. Voor Van Eeden was echter alles gelegen aan het blijvend besef van 's levens wijding en aan de eere Gods. De calvinistisch klinkende term moge de tegenstelling scherp doen uitkomen. Ethisch ontredderd, tot het aesthetische beperkt, was den tachtigers de waardeering van Johannes Viator onmogelijk; zij kon» den er niets anders in zien dan huichelarij. Zij dachten, dat de dominé's en hun stichtelijkheid herboren werden, terwijl een fenomeen van de wording eener nieuwe generatie zich voltrok.

De storm, uit het kamp van de woordkunstenaars, van de verafgoders van den schoonen vorm, tegen Johannes Viator opgestoken, scheen Van Eeden weg te vagen met zijn overmacht. Maar de tijd zou recht doen. Jaren later zou boven de ineenstortende wereld van het westen ander» maal een storm opsteken, een waar wereldgericht, in welks verschrikking de menschen de woordkunstenaren en hun ijdele gewrochten zouden vergeten. In zichtbare vergelding is de afrekening tusschen het leven en zijn miskenners gaande. In dit geweld verzinkt de woordkunst als een nietigheid; maar Van Eeden, die zich aan het waarachtige leven verpandde, vond er de vervulling in van zijn ge» trouwe zoeken en manmoedig strijden.

Terwijl de anderen een voor een omkwamen in de woes» ternij van hun uitgeputte stemmingsleven, vocht Van Eeden den goeden strijd uit, die den mensch doet groeien. Immer onbevredigd, blijft hij de problemen van goed en kwaad, deugd en zonde, lust en leed, vrijheid en vergelding over» peinzen. Op zichzelf moge de overweging van deze levens» vragen met het maken van schoonheid niets van doen hebben, uit de geestelijke spanning waarin deze geweldige raadselen in hun geheimenis worden aangetast, kan het

Sluiten