Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

FREDERIK VAN EEDEN's ONTWIKKELINGSGANG

33

Deze tragiek van zijn helden en heldinnen heeft wel degelijk het medelijden gewekt van hun schepper; een weemoed over de menschen, die de wijze berusting maar niet leeren willen, glanst over zijn troosteloos werk. Voor deugd en zonde, voor goed en kwaad is in deze levens* beschouwing geen plaats. Het begrip vergelding heeft hier geen zin, tenzij opgevat als noodlottige ontgoocheling na een dwaze inbeelding. De goede voornemens, de edel* aardige neigingen maken den stakkerigen mensch eerst recht beklaaglijk. Hef leven lacht over onze opvattingen van wet en deugd, van God en gebod heen en spot met wat wij aanzien voor moraal. In weemoed of lust, al naar men berust of niet, is de eenige norm gelegen voor de menschelijke gedragingen.

Ook met Madame Bovary loopt alles precies anders dan zou moeten, om tot een zoogenaamd bevredigende oplos* sing te geraken — die trouwens, naar deze zienswijze, van een roman een onwaarheid, een verwringing der wrange werkelijkheid maakt. De aspiraties van deze tragische zoek* sternaar geluk, en vooral haar temperament, zijn voortdurend in conflict met de nuchterheid en de verraderlijkheid harer omgeving. Na een schijn van geluk te hebben gewekt, worden haar alle verhoudingen tot vloek. Alle lust wordt haar tot smart, niet als vergelding voor de zonde, maar bij wijze van ontgoocheling; iedere begeerte verkeert onaf* wendbaar, door een schijn van bevrediging heen, tot leed. De vreugde, in den roes der zinnen geproefd, wordt immer vergald door den wrangen nasmaak. Ook van den brand der hartstochten is immers geen schijn van verlich* ting te verwachten. Zoo komt zij er toe, volstrekt wan* hopig, uitkomst te zoeken in den dood, die haar de eenige bevrijder lijkt.

De gedachte, dat het dan toch mogelijk moet wezen de fatale begeerte terug te dwingen, komt niet bij haar op, zoomin als bij den auteur zelf. De passie is voor hem nu eenmaal een der instrumenten, waarmede het leven zijn

3

Sluiten