Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

42

FREDERIK VAN EEDEN'S ONTWIKKELINGSGANG

meer een teruggang naar den naïeven natuurstaat, die voortaan onmogelijk is.

Johannes is gegroeid tot maatschappelijk hervormer. De sociale mensch is geboren uit den dichter, die zwijgt in harden, ploeterenden arbeid, maar niet uitgezongen is. In later jaren zal hij herrijzen op breeder, reëeler grond* slag dan te voren.

VI

Dé sociale hervormer, die op Walden met vertrouwen en zelfopoffering experimenteerde, is voor communist ge* smaad en als utopist gering geschat. Onze knappe sociologen weten natuurlijk precies de breukvlakken aan te wijzen in Van Eeden's sociaal»economische constructie. De bedrijfs* opzet van Walden en de vraag naar de mogelijkheid eener algemeene toepassing daarvan, kunnen echter gerust in het midden worden gelaten; in het verband van dezen ont* wikkelingsgang hebben wij vooral te maken met den ethischen inhoud van Van Eeden's maatschappijleer. Die ethiek houdt haar waarde, ook al zou de economische constructie, waartoe zij inspireerde, fout zijn. Van Eeden heeft in zooverre alle recht om te zeggen, dat de mislukking van Walden op zichzelf zijn sociologie nog niet weerlegt.

De sociale concepties van Van Eeden keeren zich met haar ethische strekking en haar tendenz tot positieve regeling van het productieproces tegen het atomistisch liberalisme. Hij stelt zich te weer tegen de onbeperkte uitoefening van het bezitsrecht. Tegenover de liberalisten, die de oplossing der maatschappelijke conflicten en de verzoening der tegen* strijdige belangen meenen te kunnen overlaten aan de werking van economische natuurwetten, verwacht hij alleen heil van een diep ingrijpende organisatie. Hij acht den mensch bekwaam de maatschappij op te bouwen op bevredigende wijze, op den grondslag eener ethiek en vindt daarom, dat hij te kort schiet, wanneer hij de ordening der samen* leving overlaat aan de werking van wezenlijke of vermeende

Sluiten