Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

FREDERIK VAN EEDEN'S ONTWIKKELINGSGANG

43

wetten. De ethische wet is voor hem van hooger orde dan de economische; de eerste en niet de laatste bepaalt de verplichtingen van den mensch, ook op het gebied der voortbrenging en verdeeling.

In Van Eeden's sociale opvatting zitten communistische elementen. Dat wordt hem ten minste verweten; en voor een oogenblik kan dit verwijt worden aanvaard, zonder aan de ethische waarde dier opvatting te kort te doen. Want behalve tegenover de liberalistische maatschappijleer, staat hij vooral tegenover het historisch materialisme, waar hij het geestelijke en ethische erkent als de meest wezenlijke constructieve kracht voor elke maatschappelijke orde. Hij verwacht niet de volledige wedergeboorte van den mensch uit een nieuwen socialen staat van zaken, maar deze als een gevolg der geestelijke en moreele herleving. Wel is hij van meening, dat een bevredigende stoffelijke orde gunstige disposities schept voor het hoogere, ideƫele leven, zonder daarop een geheel en al dwingenden invloed te oefenen.j De katholieken vallen in deze opvatting Van Eeden, tegenover het orthodoxe marxisme, bij. Wie Van Eeden's sociale geschriften op dit punt nog niet duidelijk genoeg mocht vinden, zij naar zijn andere werken verwezen. De auteur daarvan kan bezwaarlijk verdacht worden van de opvatting, dat het materieele zijn het geestelijke bewustzijn zou bepalen.

Binnen de perken van de katholieke mpraal en mot in* achtneming van het natuurrecht, is verschil van opvatting mogelijk in zaken van maatschappijleer. De Van Eeden van Walden moge met het natuurrecht onvoldoende rekening hebben gehouden, erkend moet worden, dat hij tegenover het atomisme en de onbeperkte beschikking over den eigen* dom, als door de liberalisten geleerd, en tegenover het historisch materialisme, zij het onbewust, aan den katholieken kant van de scheidingslijn stond.

De mislukking der proefneming op Walden bewijst aller* minst, dat de bewuste constructie eener bevredigende

Sluiten