Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

FREDERIK VAN EEDEN'S ONTWIKKELINGSGANG

45

niet bestemd is voor een slavernij, met economische dwang* wetten als zweep. Voorloopig had Van Eeden op die vraag geen dieper antwoord dan dit: wij werken om condities te scheppen, die een geestelijk* en stoffelijk menschwaardig bestaan mogelijk maken. Pas met zijn bekeering zou deze opvatting zich verdiepen tot die meer fundamenteele waar* heid, dat de mensch leeft en werkt om God te dienen en zalig te worden.) Naar dit doel moeten sociale ordening en economisch proces zich richten. Van dit standpunt beschouwd, is het liberalisme volstrekt verwerpelijk; het brengt niet meer dan de matericele verrijking van enkelen, als regel ten koste van velen, en houdt geen rekening met de geestelijke vervolmaking der menschheid. In een liberalistisch geordende samenleving is zeker de kans op zalig worden niet uitgesloten; maar deze blijft open ondanks het maatschappelijk milieu. De taak van de sociale ordening is echter, die stoffelijke voorwaarden te scheppen, welke voor der menschen zaligheid gunstig zijn — schoon na* tuurlijk niet daartoe determineerend.

Een wereld, naar het model van Walden, zou den menschen een ruimer mogelijkheid openen op geestelijke vervolmaking, dan eene, waarin het liberalisme volledig in praktijk ware gebracht. Hieromtrent is geen twijfel mogelijk; en de rechtgeaarde katholiek, wiens kritiek op waardeering is ingesteld, zal dit feit bij de beoordeeling van het Waldensche «communisme» niet vergeten. En terwijl het communisme — het echte — tegenover het Katholicisme staat als het sotidarisme van den haat tegenover dat van de liefde, sprak in Walden in ieder geval de bedoeling, om zich door de liefde te laten leiden. Met zeer veel reserve den term gebruikend, mag daarom worden ver* klaard, dat aan Walden een solidaristische gedachte ten grondslag lag.

De volslagen mislukkig van het bedrijf bewijst echter niets tegen het solidarisme, dat uit de katholieke wereld* beschouwing voortvloeit. Wij meenen met deze onder*

Sluiten