Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

48

FREDERIK VAN EEDEN'S ONTWIKKELINGSGANG

niet richt naar een wereldbeschouwing, verkiest geen gezag te aanvaarden, zelfs dat van de democratie niet. De waar* heid vindt bij deze massa heil noch heul. Johannes en Markus worden uitgeworpen, zij het met den zegen der enkelingen achterna. Kennelijk is in dit deel van Johannes' leven de ontgoochelde hervormer van Walden aan het woord.

Een kunstmatig geconstrueerde, niet uit een innerlijke eenheid gegroeide gemeenschap als Walden, staat of valt met haar vermogen tot zelfregeering; zoo acuut mogelijk stelt zich hier het vraagstuk van het gezag, over welks grondslagen niemand van de deelhebbers met zichzelf in het reine is. Een ieder voelt daar de noodzakelijkheid van orde en gehoorzaamheid, maar er is niemand, die zich onbevangen wenscht te onderwerpen. In plaats van de sociale hervorming wordt het probleem, hoe de tucht te handhaven onder menschen, die onderling door geen geeste* lijke en ethische eenheid zijn verbonden, de bange zorg van den leider eener dergelijke gemeenschap. Wat als maat* schappelijke proefneming mislukt, wordt op die wijze een pracht van een leerschool in het «verdragen der menschen». Wanhopige pogingen om de weerbarstigen bijeen te houden, hun een motief van eensgezindheid aan de hand te doen of hun de orde van bovenaf op te leggen, leiden vanzelf tot meditaties over de problemen van discipline en hier* archie en over de ethische gronden der solidariteit. Van Eeden's tasten naar de oplossing dier vraagstukken moet vooral worden beschouwd als een reactie op bittere onder* vindingen aan den lijve.

Aan het begrip van Bron en Voldoenden Grond van het gezag niet toe, geërgerd door de vooze bewindvoering van onwaardigen en onmachtigen in dezen tijd, stelt hij met een soort historische methode zijn hoop op de toe* komst. Hij gelooft aan een evolutie, wat betreft de dragers van het gezag, welke parallel loopt aan de ontwikkeling der ideologie, neen daardoor gedragen wordt. Zij zal ons

Sluiten