Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

FREDERIK VAN EEDEN'S ONTWIKKELINGSGANG

51

VII

In den socialen hervormer scheen de dichter, ondergegaan; hij leek even uitgezongen als de rest der tachtigers.

De mensch kan niet bestaan bij ontroering en kunst alleen; hij heeft het werkelijke leven noodig voor regeneratie. Zoo al niet uit de volheid van een volgroeid, dan toch uit de spanning van een worstelend leven, zou de dichter Van Eeden herleven. Later, over zijn ontwikkelingsgang terugschouwend, heeft hij verklaard, dat alles van jongs*af hem gestuwd heeft naar waar hij zich thans bevindt in veiligheid. De intellectueele bespiegeling, de sociale daad met al de ontgoochelingen erbij, de harde beproevingen, hebben zijn kunstenaarschap gewekt tot een tweede leven. De werkelijkheid is de bron van de kunst; de scheppende kracht vergaat in wie haar miskent. Denken over het leven, worstelen om er mee tot vrede te komen, is op zichzelf geen schoonheid. In zooverre hadden de tachtigers gelijk. Van waarheden zonder meer valt geen kunst te maken; daarvoor is het doorleven der ware werkelijkheid in ont* roering noodig. Op aandoening alleen echter kan de kunst niet teren; zij is een gevolg, waarvan het leven de oorzaak is, de eeuwig wellende bron. Geen mensch is zóó rijk en veel omvattend, dat hij heel de wereld in zich draagt en bij zichzelf bestaan kan. Den raad van Goethe om in het volle menschenleven te grijpen, moge ieder kunstenaar zich aantrekken, op straffe van zijn artistieken dood. In de ge* meenschap kan de kunstenaar de groote regen ereerende kracht vinden voor zijn immer fel gespannen gemoedsleven; ook leert hij daarin droom en daad verzoenen.

Uit zijn sociale experimenten kwam Van Eeden als rijker, reëeler mensch te voorschijn, schoon geenszins in even* wicht. Dieper, wezeiïlijker, ondérginghij voortaan de schoone ontroeringen, die hij in wijzer, strakker beschouwing dan vroeger maakte tot zijn innerlijk, geestelijk bezit. Het zacht* bewogen timbre, waarin de schoonste deelen van het ver*

Sluiten