Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

60

FREDERIK VAN EEDEN'S ONTWIKKELINGSGANG

dat in zijn droomen zich Muralto's verwildering, de im* moraliteit van zijn onderbewustzijn, spiegelt. Zij zullen hem, juist om zijn droomen, te feller verwijten, dat hij zich niet heeft gebeterd, waar het onderbewustzijn hem den spiegel van zijn diepste wezen voor hield. Hoe dit zij, Van Eeden zal thans erkennen, dat niet in den schemer der droomen, maar alleen in het licht der katholieke moraal de rechte oriënteering in het leven mogelijk is.

Met dat al is de Nachtbruid, Vico's levensverhaal, mee* gerekend de enorme studie, die het werk schraagt, een machtige poging om het geheim des levens te ontsluiten en de grenzen der zinnelijke ervaring te overschrijden. Het boek, vooral de voorgeschiedenis, is ook op te vatten als een wanhoopspoging, om met kracht van experiment het mysterie te ontsluieren, nadat de rede heeft gefaald. Met al de godgeklaagde hoovaardij en immoraliteit, waarmee het zooveel ergernis kan geven, vertoont het een edelen, diep*menschelijken trek. Heel de tragiek van Van Eeden's leven is er als in samengevaren. Het beeft van een wor* steling tot het alleruiterste, met letterlijk alle wapenen, van een geest, die, koste wat kost, tot zekerheid wil geraken. Het samentreffen van dien hevigen, toegewijden wil tot waarheid en waarachtigheid met dien trots, die hem belet te bidden om genade en verlichting, is wezenlijk aangrijpend.

Beduidt «Jezus' Verborgen Leeven» in die tragische verwikkeling een keerpunt, de inleiding tot de bevredigende ontknooping? Wie den modernen mensch liever turksch dan paapsch, liever radeloos dan roomsch zien, jammerden bij voorbaat over de bekeering, die zij na dit boek voor* zagen. En katholieken werden geroerd door fragmenten van gewijde innigheid. Een roomsch werk is het intusschen niet; wie een «signifische» verbetering van de mozaïsche wetgeving aan de menschheid aanbiedt, moet nog over zijn hoogmoed heen, eer hij aan zijn bekeering toe is. Ook maakt het Naschrift de zuiverheid van de bron van het verhaal, dat een onthulling wil wezen van wat het

Sluiten