Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

FREDERIK VAN EEDEN's ONTWIKKELINGSGANG

63

gaan. Alle geestelijke organen treden in werking; en daar zijn ons nog andere gegeven dan dat der redeneerende intelligentie alleen. Deze kan den bekeerling voeren tot de erkenning der geloofsbronnen als zoodanig. Maar iets anders is het aanvaarden der waarheid, welke die bronnen openbaren.

Den modernen mensch zijn de hoogere realiteiten van I het geestelijke leven vrijwel onbekend. Voor de ervaring daarvan is hij afgestompt; hij is geneigd te meenen, dat zijn verdorde conceptie alle bestaansmogelijkheden inhoudt. Zijn zielsfuncties zijn beperkt en hij is veelal onwillig tot de ontwikkeling daarvan. De zonde van het materialisme wordt aan hem gewroken in geestelijke verarming. Van de gebieden der hoogere geestelijke ervaring heeft hij zichzelf uitgesloten. Daarom is een bekeering iets, waar hij niet bij kan.

Hij is log van materie; de stoffelijke zwaarte maakt hem de geestelijke verrijzenis uiterst moeilijk en een zielsont* wikkeling, die met een bekeering besluit, valt buiten zijn bevatting. Waar zijn vermogen tot analyse hem begeeft, ' meent hij, dat de werkelijkheid ophoudt. Hem ontgaat ook de wijze, waarop in een bekeeringsgeschiedenis het beslis* sende gebeuren zich vooruit projecteert en zijn nadering gevoelen doet in de werkzame natuur, die voor het heilige ontvangen zich vaardig maakt.

Het verwerven der ontvankelijkheid in vrije beschikking over zichzelf, .de vóórgeschiedenis der bekeering, vraagt het eerst onze aandacht. Voor Van Eeden ging het vooral , om het verzaken van den .waan, dat de mensch eigenmachtig, buiten de genade, alleen zichzelf erkennend als autoriteit, in alleenheid ingaand tot het eigen zélf, tot de kennis f van het volstrekte geraken kan. De hoogmoedige gedachte, dat hij in zichzelf den zin en de orde der wereld zou kunnen ontdekken, volledig en ondubbelzinnig, was tot het laatste toe zijn temptatie. De mensch zal ingaan tot zijn hart en God zal verheven worden, zegt de psalm. Een

Sluiten