Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

68

FREDERIK VAN EEDEN'S ONTWIKKELINGSGANG

de signifische meditatie, waarvan de regenereerende werking wordt erkend voor een geslacht, dat het strenge redeneeren heeft verleerd. Met de significa, als methode, is hij onbe* wust zeer na toe aan de scholastiek; wanneer hij zich nu — na zijn bekeering — verdiept in de scholastieke begrippen* leer, zal hem dat niet ontgaan. En wellicht, dat hij thans met een milde ironie glimlacht over die inbeelding van toén, dat hij als bezitter van de signifische machtsmiddelen bepaald eenig was te midden van de monniken, die immers maar scholastieken waren. f r»

Vlak tegen het katholicisme aankijkend, blijft hij er ver vandaan, waar hij er niet toe komen kan de onuitspreek* baarheid Gods te aanvaarden. De onderlinge verhouding van wijsgeerig denken, openbaring, mystiek en dogma ont* gaat hem; op ieder dier gebieden legt hij het af, waar hij ze alle probeert te veroveren met alleen de redeneering voor wapen. De signifische overweging openbaart hem de volledige waarheid niet, ten minste niet onmiddellijk. Mid* dellijk des te meer; want de ongenaakbaarheid van het Credo, dat hij even trots als volhardend aantast, geneest hem van den hoogmoed des geestes. Na zijn vergeefsche meditaties zoekt hij zijn toevlucht voor het altaar. In zijn geestelijke verslagenheid leert hij knielen en opzien naar het Roode Lampje, nu goddelijk verhelderd. Niet de ge* spannen gepeinzen, maar het gebed wordt hem tot bron van inzicht. De overwegingen van den wijsgeer zijn, alle bij elkaar genomen, arm aan levenswijsheid naast dat laatste woord, waarmede hij zich neerbuigt in gebed — naast dien aanroep tot den Heiligen Geest.

In heel zijn wonderlijk veelzijdige en uitgebreide werk is dit het meest menschelijke woord. Eerst hier stelt de ziel zich in contact' met de Bron van kennis en verlichting. Maar door wat beproevingen moet de geest van den hoog* moedigen mensch gaan en in wélke mate moet hem de waarheid lief zijn boven alles, eer hij uit zijn intellektueelen trots knielt tot nederig bidden!

Sluiten