Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

zijden bezighoudt: de daar ontwikkelde denkbeelden, echter ruimer opgezet en uitvoeriger toegelicht, zal men ook in dit opstel aantreffen, en een der hoofdzaken van mijn betoog zal zijn om aan te toonen, dat de revisionisten en evenzeer de revolutionaire syndicalisten, wanneer zij tegenover het mteüectualistisch-mechanisch stelsel der, zeg orthodoxe socialisten, stellen het intuïtieve leven der arbeidersklasse, — „een ontzaggelijk groote mate van Geest- en Zielskracht en Kracht van Hart en Idealisme van het proletariaat" om met Gorter te spreken — niet meer marxistisch zijn. Inderdaad schetst Woltmann de beteekenis der ideëele drijfveeren in de historisch materialistische wereldbeschouwing volkomen juist, wanneer hij zegt dat „der Geist wird wie eine Last nachgeschleppt, passiv und ohne eigene Schaffenskraft und Eigeninteressen — immer nur Produkt und nie Produzent. Das ist die litterarisch nachweisbare richtige Darstellung und Auslegung der materialistischen Geschichtsauffassung, und wenn einige Marxisten das Gegenteil von dieser Degradierung des Geistes im sozialen und geschichtlichen Leben behaupten, so ist das nicht mehr — marxistisch." *) Welke concessies Engels ook mag doen aan de beteekenis van het menschelijk geestelijk leven, hij zelf schrijft zeer nadrukkelijk, dat „nicht dar in die Inkonsequenz (des alten Materialismus) liegt, dasz i d e e 11 e Triebkrafte anerkannt werden, sondern darin, dasz von diesen nicht weiter zurückgegangen wird auf ihre bewegenden Ursachen". En „die treibenden Machte, die — bewuszt oder unbewuszt, und zwar sehr haufig unbewuszt — hinter den Beweggründen der geSchicbtiich handemden Menschen stehn und die eigenthchen letzten Triebkrafte der Geschichte ausmachen", 2) wortelen in de ontwikkeling der stoffelijke productie, volgens Marx zelf den grondslag van alle maatschappelijk leven en daarom van alle werkelijke geschiedenis.

Inderdaad: wie met Mevrouw Roland Holst de marxistische methode tot het opsporen van de faktoren der maatschappelijke ontwikkeling aanvaardt, en tevens erkent de zelfstandige werking van „ideelle Beweggründe, Ehrgeiz, „Begeisterung für Wahrheit und Recht", persönlicher Hasz oder — voegt Engels er weinig waardeerend aan toe — auch rein individuelle Schrullen aller Art", huldigt een «'(klachtensysteem, dat in zijn diepste wezen

*) Der historische Materialismus, blz. 236.

*) Ludwig Feueribach und der Ausgang der klassisohen deutsohen PMlosophie.

7

Sluiten