Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

ontwikkeling der wetenschap, speciaal der biologie en der psychologie, verwacht de revisionistische marxist haar „zoowel van den kant van Dietzgen's philosophie en der Nieuw-Kantianen, als van •dien der Christen-Socialisten".

In het algemeen is deze reactie tegen het oude leerstellige marxisme een gevolg van het feit, dat de, in Hegetiaanschen geest ■doordachte, materialistische wereldbeschouwing, waarvan de schrijver van „Het Kapitaal" een onverdacht aanhanger is, haar wijsgeerigen grondslag gaat verliezen. Langen tijd heeft zij tyranniek beslag gelegd op de geesten, maar in de laatste jaren is er tegen haar een sterk verzet ontstaan. De causale verklaring ook van 's menschen geestelijk leven voldoet niet meer en het is den mensch op den langen duur niet mogelijk in de natuurwetenschappelijke objectenwereld de ware, de alomvattende werkelijkheid te zien: „de wereld der natuurwetenschappelijke objecten, dat is niet de wereld, waarin hij leeft en werkt, waarin hij rechten heeft en plichten, dat is niet de werkelijkheid, waarin hij zich met zijn vreugden en smarten, zijn hoop en zijn vrees, zijn haat en zijn liefde beweegt. Het kader van zijn bestaan is niet een trillend atoomcomplex, maar een kleurige, luidende, geurende wereld. Zijn vrienden zijn geen atoomvaten met psychische vulling. Zijn eigen blijdschap of leed, neiging of weerzin, goed- of afkeuring is geen resultante van psychische krachten." x) Het historisch materialisme laat daarom de meer intieme roerselen der menschenziel onbevredigd, en. het beschouwt de menschen niet als aktieve krachten in het maatschappelijk wórdingsproc&s, naar de omachgving van Mevr. Roland Holst, het levert niet een krachtige, de persoonlijkheid vormende en verheffende ideologie, aldus Troelstra.

In het revolutionair marxisme, gelijk in het revisionisme, zie ik voor mij den terugslag op de nieuwe, zich baan brekende levensbeschouwing, die wel verre van in de natuurwetenschappelijke wereld de ware werkelijkheid te zien, er juist door een onoverkomelijke kloof van gescheiden is: de erkenning van de oneindige Waarde der persoonlijkheid past niet in het kader eener mechanische of biologische wereldbeschouwing, en wanneer bij ons de revolutionaire marxisten zoowel als de revisionisten, beiden met een beroep op Marx en Dietzgen zelf, den nadruk leggen op een zelfstandige aanvulling van het historisch materialisme in het

*) Proi. Dr. A. J;j)» Sopper. Naturalisme en levensfilosofie.

10

Sluiten