Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

ik meen dit te begrijpen: op, de behandeling van onderdeden en bijzondere toepassingen kom ik slechts in zooverre terug, als dit wenschehjk schijnt ter toelichting van den algemeenen gang der ideëen. Zonder aan de duidelijkheid van het geheel te kort te doen, lijkt mij dit mogelijk, omdat het gedachtenstelsel van Marx is een absoluut Stelsel, hetwelk volkomen doorzichtig en begrijpelijk is, wanneer men den sleutel op het geheimschrift gevonden heeft, waarin hij zijn denkbeelden inkleedt; aan den anderen kant daarentegen verheel ik mij geenszins, dat in het begin iets niet dadelijk geheel duidelijk zal zijn, omdat het tot het karakter der absolute philosophie behoort, dat het begin niet te begrijpen is zonder het einde, terwijl men toch niet aan het einde kan komen, zonder het begin doorgemaakt te hebben, wat men ook weer eerst aan het einde begrijpt. Juist daarom is de bespreking van het marxistische waardebegrip een zoo bij uitstek moeilijke aangelegenheid, omdat ik hierin zie — om mij nu ook uit te drukken in de terminologie van Marx — de „gestolde" levens- en wereldbeschouwing van den schrijver van „Het Kapitaal": allereerst zal deze kern uit haar omhulsel moeten worden losgepeld, maar ik waag het de stelling neer te schrijven dat, wanneer men hierin geslaagd is, de geheele gedachten- en ideëenwereld van Marx dan ook als een opengeslagen boek voor ons zal liggen.

In dit verband vestig ik er hier reeds de aandacht pp dat, wanneer Masarijk, den grondslag van het socialisme onderzoekend, schrijft: „der deutsche Socialismus — das soll gesagt sein — ist nicht bloss ein nationalökonomisches, sondern auch ein philosophisches System", het uitgangspunt m.i. verkeerd stelt: het Duitsche socialisme, althans in den vorm, waarin het zich als het marxisme aandient, is, naar mijn opvatting, niets anders dan een wijsgeerig systeem, in zijn logische gevolgtrekkingen toegepast op en pasklaar gemaakt voor „het zichtbare verschijnsel", zooals dit zich aan Marx voordoet. Masarijk vervolgt wel, dat „der deutsche Socialismus vor Allem ein philosophisches System.ist, und der Leser wird sich bald überzeugen, dass Marx' Socialismus thatsachlich vorwiegend aus der deutschen Philosophie hervorgewachsen ist", *) ik meen in de denkbeelden van Marx „nur ein

*) Die philosophischen und sociologischen Grundlagen des Marxismus, blz. 2t (Wien, Verlag von Carl Konegen, 1899).

20

Sluiten