Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

wetenschap moet worden gevonden *): om aannemelijk te maken, dat hersen- in het algemeen stoüehjke processen met bewustzijnsverschijnselen gepaard gaan, argumenteert zn' dat, in denzelfden zin waarin de natuurkunde warmte, licht en geluid als den verschijningsvorm van bepaalde moleculaire of aemertrülingen opvat, zoo ook bewustzijnstoestanden beschouwd moéten worden als bijzondere bewegingsverschijnselen van moleculen of atomen in de dierlijke of menschelijke hersenen en zenuwen. Leven is voor den materialist niets anders dan een bepaalde bewegingstoestand van een bepaalde atoomconstellatie: deze bewegingen kunnen van eikaar verschillen in richting, in snelheid en in intenflitek, maar zijn fundamenteel aan elkaar volkomen gelijkwaardig. Alle levensprocessen, in welke gecompliceerde verhoudingen zij zich ook mogen voordoen, zouden tot op hun laatste rest teruggebracht kunnen worden tot mechanische of organische processen: Bosanquet noemt dan ook als kenmerk van „true materialism — the idea that will and consciousness are „epiphenomena," — i.e. are effeots which are not causes — generated by molecular movements." *)

De verschijnselen op het gebied van het geestelijk leven hebben in het kader van de natuurwetenschappelijke wereldbeschouwing geen zelfstandige, geen reëele beteekenis: alles wat niet atoom of atoombeweging is, wordt een vluchtig, bijkomstig nevenverschijnsel genoemd, „voor den gang der werkelijkheid van even weinig beteekenis als voor de beweging der golven de daarmee gepaard gaande phosphorescentie. Maar dit is eigenlijk nog te veel gezegd. In het systeem kan aan een epifenomeen geen bestaan, zelfs geen schijnbestaan worden toegekend."

Deze wereldbeschouwing, zooals zij bepaaldelijk in de negentiende eeuw georiënteerd was aan de mathematische natuurwetenschap, meent dus de volle, absolute werkelijkheid gegrepen te hebben: zooals de keten der natuurcausaliteit een in zich zelf gesloten systeem is, zonder eenige leemte of hiaat, „zou Du BoisReymond's „Laplacesche Geist", die de plaats en-den bewegings-

i) Met name is het kapitaal voor Marx een van de vele verschijningsvormen. Waarin 'zich de tegenstelling tusschen werkgever en werknemer openbaart, een begripsconstructie, die hij met behulp van zijn waardeleer voltooit, of, met andere woorden: het kapitaal is een_maatechappelijkej?rodu(!^erhouding, een productieverhouding van de^„burg*rlflke" maatschappij, welke zich met name consolideert in de waarde, het geld en de productiemiddelen, maar daarmede dus niet vereenzelvigd mag worden.

s) t-a.p. blz. 29, -noot 1.

36

Sluiten