Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

rakter van zuiver verklarende natuurwetenschap kan verhezen om zich te verheffen tot normatieve wetenschap. Wel zal het dan noodzakelijk zijn, dat het monistisch materialisme zijn mechanische levensleer herzie of aanvulle, inzoover dit aanneemt, dat „sich in der Wissenschaft stets mehr die Überzeugung verstarkt und bestatigt, dasz die vollendete Naturforschung uns den tierischen oder menschlichen Körper als eine auszerst komplizierte Maschine würde verst e h e n 1 e h r e n, welche nur durch diese auszerste Komplikation sich von den künstlichen Maschinen unterscheidet," *) nooit zal ten slotte deze aan de biologie georiënteerde wereldbeschouwing het tot een waardeering der verschijnselen kunnen brengen.

Voor de ouderwetsche naturalisten, voor de materialisten, moge het intellect, het verstand, het vermogen geweest zijn de werkelijkheid, zooals zij in haar innigst wezen is, te doorgronden, tegenwoordig bevredigt dit inzicht niet meer, omdat „het intellect alleen het gestolde, het onveranderlijke, het in de ruimte uitgebreide, het homogene en discontinue kan vatten"; Mevr. Roland Holst vestigt hierop de aandacht, wanneer zij schrijft, dat „in psychologisch opzicht de vulgair-symplistische interpretatie der ekonomische geschiedbeschouwing aansluit bij een tijdperk in de filosofie en de psychologie, waarin de menschelijke handelingen werden aangenomen uitvloeisels van het redelijk denken, het verstand, te zb'n en slechts de bewuste inhoud van het bewustzijn gold als de bron, waaruit die handelingen opwelden," maar geheel iets anders is het, op grond hiervan, den eisch te stellen, dat de socialistische wetenschap zich thans méér moet richten op de uitvorsching van de aan den mensch eigene aktiviteit, de geestelijke en zedelijke eigenschappen, waardoor hij den nood en den tegenstand van het milieu overwint. Mij komt het voor, dat Mevr. Roland Holst, door aldus te doen, ontrouw wordt aan het beginsel der weten schap, die zij tot leidsvrouw heeft verkozen: door zich te beroepen op 's menschen persoonlijkheid, wat zij toch hier, zij het niet met even zoovele woorden doet, ziet zij over het hoofd, dat de natuurwetenschap, en dit geldt niet alleen van de anorganische natuurwetenschap, maar evenzeer van de biologie, ons nooit in contact vermag te brengen met het geestelijk-zedelijk leven. Haar aan biologie en psychologie, maar dan toch altijd aan een natuurwetenschap

') Einfübrung in der Metaphysik, blz. 108.

38

Sluiten