Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

loop" —, dan wel naar de nieuwere biologische levensbeschouwing in den mensch ziet een natuurkracht, zij het een levende natuurkracht, toegerust met, voorzien van een aktief, doelmatig werkend aanpassingsvermogen van het organisme, beide levensfilosofieën kunnen alleen verklarend te werk gaan, èn in het geestelijk leven in hoogste instantie, in de diepste kern van zijn wezen, slechts een natuurwetenschappelijk proces ontdekken. ) De geestelijke functies worden in beide beschouwingswijzen tot mechanismen, door de evolutie voortgebracht, zonder zelfstandigen, eigen levensgrond. Tot welke vérstrekkende beschouwingen dit probleem nu ook moge leiden, men zal er in den arbeid van Marx geen enkele bespiegeling aan gewijd vinden: tot op zekere hoogte is dit verklaarbaar, omdat hij alleen sociologische wetten wilde opsporen, en de individueele mensch, de mensch als op zich zelf staand wezen, an und für sich, voor hem niet het voorwerp zijner belangstelling is. Het is Marx nl. „slechts om de personen in zooverre te doen, als zij de belichaming van ekonomische kategorieën zijn, dragers van bepaalde klasseverhoudingen en belangen": over de intrinsieke beteekenis der natuurwetenschappelijke wereldbeschouwing met hare abstracties als atoom gedwarrel en associatieweefsel glijdt hu' als het ware heen, hij aanvaardt haar als vanzelfsprekend, en telkens, wanneer het in zijn betoog te pas komt, incidenteel alzoo, deduceert hij daaruit die gevolgtrekkingen, die hem op dat oogenblik en voor dat stadium zijner redeneering

*) Engels in „Auti-Dühring" gaat op dit vraagstuk iets dieper in, waar hij zijn denkbeelden over het wezen der materie, en in verband (hiermee over het leven, nader uiteenzet: leven is voor hem een gecompliceerd chemisch en natuurkundig proces, waaraan het eiwit onderworpen is. „Leben ist die Daseinsweise der Eiweiszkörper, und diese Daseinsweise besteht wesentlich in der besitandigen Selbst-Erneuerung der ohemdschen Bestandteile ddeser Körper." (blz. 68).

In „IiUdwig Feuerbach" komt ditzelfde denkbeeld, aangevuld en in groote trekken nader toegelicht, wederom terug:

„Endlich der zuerst von Darwin im Zusammenhang entwickelte Nachweis, dasz der heute uns umgebende Bestand organischer Naturprodukte, die Menschen eingeschlossen, das Erzeugnisz eines langen Euitwicklumgsprozesses aus weinigen ursprünglich einzelligen Keimen ist aind diese wieder aus, auf chemischem Weg entstandenem, Protoplasma oder Eiwaisz hervorgegangen sind."

Deze voorstelling, al is zij ook verouderd, is zuiver monistisch materialistisch doordacht: Marx gaat van hetzelfde gronddenkbeeld uit, zij het in meer algemeene termen omschreven, is daardoor niet gebonden aan een bepaalde voorstellingswijze.

40

Sluiten