Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

wenschehjk voorkomen. Allerlei voorstellingen en gedachten, die men in Mars' arbeid aantreft, zijn dan ook alleen maar verklaarbaar, wanneer men bedenkt, dat zij rechtstreeks verband houden met de levensleer, waarvoor de geheele werkelijkheid opgaat in objecten, zij het levende objecten, die tot andere objecten in causale betrekking staan.

Het groote voordeel van deze methode van werken is, — en dit klemt te meer wanneer Marx bovendien het wijsgeerig fundament van zijn stelsel slechts in zeer algemeene trekken aangeeft —, dat de arbeid bestand blijkt tegen de kritiek, zooais deze gebaseerd is op een bepaalden stand der wetenschap van het oogenblik: de* verschillende pogingen, die gedaan zijn om het verband tusschen bewustzijnsverschijnselen en materieele processen aan te gevenr gaan onder den philosofischen grondslag van zijn systeem door, zij hebben alleen bijkomstige, geen primaire beteekenis voor den eigenlijken gedachtengang van zijn betoog. Wanneer Marx kortweg schrijft, dat, ..das Ideelle ist bei mir nichts andres als das irri Mènscherikopf umgesetzte und übeKsetzt© Matorielr?" moge Wóltmann volkomen terecht opmerken, dat ieder begrip, ieder woord in dezen zin onderwerp is van een zeer uitgebreid en diepgaand onderzoek,1) doch men "vergete daartegenover niet, dat

1) „Was ist das ■MaterieMe im Gegensatze zum Ideellen? Was heiszt das Umsefczen und Übersetzen des Einen in das Andere? Wie ist überhaupt eine Umwandlung des Materiellen in Ideelies möglidh ? Und iwie iverhiilt sich schlieszlich dabei der „Menschenkopf", in iwelchem dieses Geheimnis vorgeht?" (bis. 260)..

In denzelfden zin Masaryk, t.a.p., bis. 50.

Hoe voor Marx bet economisch proces allereerst een stofwisselingsproces is,, waarin ook de arbeider een productiemiddel is, blijkt uit de volgende beschouwing:

„Het in den ruil tegen arbeidskracht uitgelegde kapitaal wordt in levensbenoodigdheden veranderd, waarvan het gebruik dient om Ide spieren, /zenuwen, beenderen, bersens van bestaande arbeiders in stand te houden, en niéuwe arbeiders voort te brengen. Zoover zij blijft binnen de greinzen van het strikt noodzakelijke, is dus de individueele consumptie van de arbeidersklasse wederomzetting van de floor het kapitaal tegen arbeidskracht geruilde levensmiddelen in door het kapitaal opnieuw te exploiteeren arbeidskracht. Zij is produktie en reprodubtie van het voor den kapitalist meest onontbeerlijke produktiemiddel, vam den arbeider zelf." (21e hoofdstuk, le Boek, Enkelvoudige repröduktie).

Het komt <mij dan ook voor, dat Max Adler, op grond ivan zijn marxisme, wel degelijk aanhanger moet zijn van het materialisme, hetwelk, naar zijne omschrijving, „jene Auffaasung ist von dem Wesen der Welt, wonach in der Ma-

41

Sluiten