Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

dividuelle Entwicklung dürchmachen können"1) Ten slotte is echter Engels, die zich zelf trouwens beroept op de ontwikkelingstheorieën van Göthe en Lamarck, een pur-sang materialist in den zuiver natuurwetenschappelijken, zelfs biologischen zin van het woord: voor hem is inderdaad „die stoffliche, sinnlich wahrnehmbare Welt, zu der wir selbst gehören, das ejnzig WirkKche, und unser Bewusztsein und Denken, so übersinnlich es scheint, ist das Erzeugniez eines stofflichen, körperhchen Organs, des Gehirns. Die Materie ist nicht ein Erzeugnisz des Geistes, sondern der Geist ist selbst nur das höchste Produkt der Materie." Het groote, allesbeheerschende vraagstuk der wijsbegeerte, de verhouding tusschen denken en zijn, beantwoordt Marx zuiver materialistisch met den bekenden zin: das Ideelle ist nichts andres als das im Menschenkopf umgesetzte und übersetzte Materielle; hoe men zich dit proces nü te denken heeft is voor den socioloog niet het primaire vraagstuk, want „es kommt überall — aldus Engels wederom — nicht mehr darauf an, Zusammenhange im Kopf aus zu denken, sondern sie in den Tatsachen zu entdecken." 2)

„Het Kapitaal" van Marx is de consequente doorvoering van dit naturalistisch,, levensfilosofisch standpunt, in Hegeliaanschen zin — waarover later — doordacht: van uit dezen gezichtshoek beziet hij het menschelijk leven, en voor de wijsbegeerte blijft dan over het rijk der zuivere gedachte, de leer van de wetten van het denkproces zelf, die Logik und Dialektik.8)

') Spatieering van mij.

Zie ook Bolk, Hersenen en cultuur, blz. 49 v.v.:

„Elke nieuwe vorm zou dan tot zekere hoogte zijn een vorm-noodwendigiheid, ontstaan door de actie van dien, de evolutie reguleerenden en beheersohenden, in het organisme zelve wonenden factor."

2) Hoe overtuigd Marx en Engels zijn van de universaliteit en de juistheid van hun uitgangspunt, blijkt afdoende uit deze zinsnede, ontleend aan „Die. Heilige Familie oder Kritik der Kritischen Kritik":

„Naohldem der alte Gegensatz des Spiritualismus und Materdalisrams nach allen Seiten Mn ausgekampft und von Feuerbach ein für allemal überwunden ist", enz.

(Gesammelte Schriften von Karl Marx und Friedrich Engels, herausgegeben von Franz Mehring, Zweiter Band, blz. 196).

*) Hier ligt misschien de oplossing van de moeilijkheid, dlie Benedebto Croce, Histonical Materialism and the economics of Karl Marx, als (volgt omschrijft: „I confess that I have mever been able to under stand — however muoh I have considered the matter — the meaning of this passage (which ought however to be very evident, since it is quoted so of ten without any eomment), in the preface to the second edition of Das KapitaQ: „Medne diaiektische Methode ist der Grundlage nach von der Hegel'schen nicht nur verschieden, sondern ihr

direktes Gegenteil Bed mir ist umgekehrt das Ideelle nichts andres als

das im Menschenkopf umgesetzte und übersetzte Materielle." (blz. 82, noot).

49

Sluiten