Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

d a4 ten slotte het arbeidsproduct de verstoffelijkte kracht van den arbeider, dat is dus in laatste instantie de v e r s t o f f e lij k te arbeider zelf is.1)

Over de hoegrootheid der waarde geeft deze gedachtenconstructie geen enkele aanwijzing: het productieproces wordt hier alleen voorgesteld als proces van waardevorming, waarbij de grondstof dienst doet als enkel opvanger van een bepaalde hoeveelheid arbeid; bier is alleen het fundament gelegd voor de marxistische vooratelhhg, dat een gebruiksUchaam of goed „dus" slechts waarde heeft, omdat abstract menschelijke arbeid daarin is belichaamd of gematerialiseerd. Een enkel voorbeeld moge deze gevolgtrekking verduidelijken; wanneer een arbeider een last optakelt, is de opgetakelde last een geheel nieuwe waar geworden, hij is, om met Marx te spreken, van maatschappelijke gedaante veranderd: immers, wat bezien van den kant van den arbeider, het levende, zelfbewuste ding, is besteding van menschelijke arbeidskracht, zich openbarende in beweging, is, bezien van den kant van het product, het doode. ding geworden, het op een zolder liggend voorwerp, waarin de menschelijke beweging als waarde vastgelegd is, geconsolideerd is. )

„Als waardelichamen zijn de waren eenvoudig gestolde massa's menschelijke arbeid." Om deze reden heeft dan ook de gebruikswaarde der warenlichamen geen beteekenis voor het arbeidsproduct als waar: „het is niet langer tafel, of huis, of garen of een

i) Vergelijk hierbij wederom de voorstelling, die Marx geeft van den, arbeid, welke als doelmatige productieve bezigheid, spinnen, weven, smeden, door zijn aanraking alléén de productiemiddelen uit den doode opwekt, ben tot factoren in het arbeidsproces bezielt, en z i c h ten slotte met hen verbindt tot producten.

(Zie het hoofdstuk: Konstant kapitaal en variabel kapitaal.)

*) In het hoofdstuk over de „Onmiddellijke uitwerking van de machine op den arbeider" spreekt Marx zelfs van een „dichter opvullen van de poriën van den arbeidstijd, of een kondensatie van den arbeid".

In aijn samenhang met, zijn betrekking tot andere dingen is de opgetakelde last een ander voorwerp geworden: ook hier dus weer het verband met Dietzgen's wijsbegeerte, ivoor wien „die Welt nur dm Zusamimenhang ast"; Ddetozgen en ook Marx zelf staan in algemeenen 'zin onder den invloed ivan Hegel's dialektische methode, die den nadruk legt op den samenhang, het vervloeien der begrippen, de eenheid der tegendeelen, en (die, met zijn absolute phlilosophie, de kategorieën alles uit zichzelf laat ontwikkelen en het denkproces doet samenvallen met het wereldproces.

66

Sluiten