Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Vooral daaarom zün de denkbeelden van Engels zoo belangrijk, omdat bij in deze studie, zooalsJBj in een kort woord ter inleiding uiMrukkebjk vooropstelt, zijn. wijsgeerig uitgangspunt omschrijft, met name zijn verhouding tegenover Hegef's philosophie bespreekt, en volle recht doet wedervaren aan denf invloed, dien Feuerbach op Marx en henl tijdens hunne Sturm- und Drangperiode heeft uitgeoefend: om een inzicht te krijgen in het systeem van den schrijver van „Het Kapitaal", is deze verhandeling dan ook van fundamenteele beteekenis. Als de belangrijkste vraag van de geheele, vooral van de nieuwere wijsbegeerte, begint Engels met voorop te zetten de verhouding tusschen denken en zijn: al naar gelang deze vraag, elders door hem weer omschreven als „das Verhaltnisz des Geistes zur Natuf, die höchste Frage der gesammten Philosophie", zus of zoo beantwoord wordt, zijn de wijsgeeren in twee groote kampen verdeeld. „Diëjenigen, die die UfsprühgUcMfceit des Geistes gegenüber der Natur behaupteten, also in letzter Instariz eine Weltschöpfung irgerid einer Art annahmen, bilfleten das Ldger des Idealismus. Die Andern, die die Natur als das Ursprüngliehe ansahen, gehören zu den verschiednen Schulen des Materialismus."

Vooral Feuerbach, met zijn „Wesen des Ghristenthums", heeft op Engels een „befreiende Wirkung" gehad: „die Natur existirt unabhangig von aller Phildsophie; sie ist die Tïründlage, auf der wir Menschen, selbst Naturprodukte, erwachsen stiid; auszer der Natur und den Menschen existirt nichts, und die höhern Wesen, die unsere religiöse Phantasie erschuf, sind nur die phantastische Rückspiegelung unsers eignen Wesens." Ook op Marx, het blijkt uit „Die heilige Familie", heeft deze opvatting êen grooten invloed gehad: Feuerbach moge nu volgens Engels in het uitzetten van de mijlpalen van zijn systeem hier en daar gefaald hebben, en de Uiterste consequenties daarvan niet hebben aanvaard, o.a. daar waar hij den godsdienst niet wil afschaffen, maar haar voltooien, de kerngedachte van het materialisme, die Marx omschrijft als zoude „het ideëele niéts anders zijn dan het in het menschelijk brein omgezette en overgeplaatste materieele", is een van de fundamenten, waarop het hedendaagscbe of wetenschappelijk socialisme is opgetrokken.

De theorie van het spiegelbeeld wordt noch door Marx of Engels, noch door Feuerbach, van wien deze voorstellingswijze overgenomen is, nader besproken: vooral laatstgenoemde paste haar toe

72

Sluiten