Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

vorm", alle aandacht: immers, de absolute eenheid, de innerlijke geslotenheid yan het geheele maatschappelijke leven wonft hier als postulaat vooropgesteld, en elke handeling van den enkeling op sociaal gebied kan binnen het raam van deze begripsconstructie worden ingelascht, ingepast.*)

Al» maatstaf ma, waarnaar de produktieverhoudrngen moeten worden beoordeeld, legt Marx den nadruk op de methode van den arbeid: ,,ni<tht was gemacht wird, sondern wie, mit welchen Arbeitsmitteln gemacht wird, unterscheidet die ökonomisöhen Epochen", schrijft hij in zün beschouwingen over het arbeidsproces, maar over de wüsgeerige ftradeering van deze „ökonomisché Produktionsbedingungen", noch over hun verre strekking en diepen) inhoud laat mj zich nader uH: hij volstaat met als onweerlegbaar te constateeren, dat „de ontwikkeling der stoffelijke pre* duktie (dus) de grondslag van alle maatschappehjk leven, en daarom van alle werkelüke geschiedenis is". 2)

Elders weer heet het: ,3e wetenschap der stoffelijke produktie verhaalt ons de werkzaamheid van den mensch in de natuur, het próduktieproces van zün levensvoorwaarden en daarmee ook van zün maatschappelijke levensverhoudingen en de daaruit voortgekomen geestelijke voorstellingen. Zelfs alle godsdienstgeschiedenis, die dezen stoffehjken grondslag miskent, is onkritisch. Het is inderdaad veel gemakkehjker door ontleding de aardscbe kern der godsdienstige nevelvormingen te vinden, dan omgekeerd

*> Ook voor de beteekenis, de eigenlijke waardeering van „het recht" als maatschappelijk verschijnsel is dit standpunt beslissend; zijn vorm en inhoud is door de ordening der maatschappij volkomen bepaald en omschreven: vgl. Stammler, Wdrtsohaft und Recht, blz. 34.

Op sociologisch gebied is Marx geen aanhanger geweest van een naturalisme, dat georiënteerd is aan de mathematisch-mechanische wereld: eelt schrijft hij zeer uitdrukkelijk, dat „men de gebreken van het abstrakt-nwtaurwetenschappelijke materialisme, dat het historisch proces uitsluit, reeds herkent uit de ideologische voorstellingen zijner vertegenwoordigers, zoodra zij aich buiten hun speciaal vakgebied begeven"; het feit, dat dn het psychologisch materialisme de vroegere plaats van de mechanica wordt ingenomen door de biologie, laat dUs den grondslag van Marx' systeem onaangetast. Bovendien is de omschrijving van zijn uitgangspunt zóó ruim, dat ook de nieuwe theorieën, die aan de „organische" opvattingen de overheerschende plaats toekennen, door haar gedekt worden: met het oog op een scherpe probleemstelling zij men er intnsschen gedachtig aan, dat deze nieuwe hiologisohe wereldbeschouwingen, georiënteerd als ook zij zijn aan de natuurwetenschap, voor waar den geen plaats bieden.

*) Het Kapitaal, I, De produktie der absolute meerwaarde.

83

Sluiten