Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

haalt Marx dan ook de bespreking van den Petersburgschen Europeeschen Bode aan, waarin is opgemerkt, dat „Marx in „Het Kapitaal" de maatschappelijke beweging opvat als een natuurhistorisch proces, beheerscht door wetten, welke niet alleen van het willen, het bewustzijn en het voornemen van de menschen onafhankelijk zijn, maar veeleer omgekeerd hun willen, hun bewustzijn en hun voornemens bepalen." x)

Vooral wint dit oordeel aan beteekenis, wanneer wij lezen, hoe Marx begint met het algemeene uitgangspunt te omschrijven, „das sich ihm ergab, und einmal gewonnen, seinem Studium zum Leitfaden dien te":

„In der gesellschafthchen Produktidn ihres Lebens gehen die Menschen bestimmte, notwendige, von ihrem Willen unabhangige Verhaltnisse ein, Produktionsverhaltnisse, die einer bestimmten Entwicklungsstufe ihrer materiellen Produktivkrafte entsprechen. Die Gesammtheit dieser Produktionsverhaltnisse bildet die ökonomische Struktur der Gesellschaft, die reale Basis, worauf sich ein juristischer und politischer Uberbau erhebt, und welcher bestimmte gesellschaftliche Bewusztseinsformen entsprechen."2)

Hierin ligt het eenige ware kenmerk van het eigenlijke wezen der maatschappij: werkelijkheid komt op maatschappelijk gebied uitsluitend toe aan den stoffelijken grondslag van iederen afzonderlijken maatschappelijken organisatievorm, en de wetenschap, die ons de wetten der materieele produktie leert kennen, is de wetenschap der werkelijkheid; zij is de eenige ware sociale wetenschap, want haar kategorieën zijn de eenige werkehjkheidskategorieën, en daarom is de kennis, die zij in het economische, en van daaruit op elk gebied van geestelijke wetenschap, verschaft, volledig en absoluut. 3)

Dit is voor mij de wijsgeerige beteekenis van het historisch of sociaal materialisme, zooals ik meen dat Marx het heeft doorvoeld, en zooals het in zijn arbeid telkens tot uiting komt: het zal niet nalaten de universaliteit van zijn uitgangspunt tot in de kleinste bijzonderheden en de verste gevolgtrekkingen van zijn deductief betoog, zij het dan in de grondstelling gecombineerd met andere beginselen, volstrekt te doen gelden, en daarmee het inzicht in, den

*) Voorrede bij de tweede uitgave van Het Kapitaal. 2) Voorrede bij „Zur Kritik der politischen Okonomie".

s) Men vergelijke hierbij de citaten uit Het Kapitaal, vermeld op blz. 83, waar Marx constateert, wat voor hem d e grondslag van alle werkelijke geschiedenis en d e eenige wetenschappelijke methode van onderzoek is.

85

Sluiten