Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

warenbezitters tot elkaar staan in de verschillende, met de warenproductie overeenkomende rechtsbetrekkingen, uitsluitend als personen, wier wil in die dingen huist; overeenkomstig de opvatting van Hegel: „Der Begriff ist das wahrhafte Erste und die Dinge sind das was sie sind durch die Thatigkeit des ihnen innewohnenden und in ihnen sich offenbarenden Begriffes", ) doen de wetten van de warennatuur zich gelden in het natuurlijk instinct van de warenbezitters, en de eenige drijfveer van het warenproces, hetzü dit is koop en verkoop, huur en verhuur, is de waarde. „In dit proces verandert de waarde, onder bestendige verwisseling van den geld- en warenvorm, hare grootte zelf, maakt zich als meerwaarde los van zich zelf als oorspronkelijke waarde, bevrucht zich zelf. Want de beweging in den loop waarvan zü meerwaarde voortbrengt, is haar eigen beweging, hare bevruchting met meerwaarde dus zelfbevruchting-''

Inderdaad is ook hier het waardebegrip begin en einde van alle wysheid: voor hem die in den marxistischen gedachtengang dat begrip doorziet, heeft het geheele gebied van het privaatrecht geen geheim meer te verbergen, en elk ruilproces, elke maatschappehjke verhouding, hoe ingewikkeld ook, blijkt niets anders te zün dan de weerspiegeling der economische betrekking, waarin de betrokken individuen tegenover elkaar staan. De personen zelf weten het niet, bevroeden het zelfs evenmin,2) maar achter de gangbare voorstellingen van het dagehjksch

*) Werke, VI, par. 163.

Men «vergelijke ihieribij Josef Dietzgen, die dn zijn: „Die Religion der SozialDsmocratde" in volkomen overeenstemming hiermee schrijft:

„Es iet idie Tatsache nicht ma leugnen, dasz in der toten Materie der lebendige Trddb wohnt, sich zu organisderen, dasz folglieh die materielle Welt nicht tot, sondern letoeniddg ist. Von ihrem Wilden und Zweok lasst sich vergeichsweise reden." (Samtliche Schriften, I, blz. 118.)

Naar aanleiding van de Hegeliaansche „Selhstbewegung" van het denken of het begrip, wordt hier de grondslag gelegd voor de „Selibstbewegung" der materie, welke een groote rol speelt in de verklaring van het marxistische waardebegrip als de zelfontwikkeling van de stof; de opvatting van Galliani: „de waarde As een verhouding tusschen personen*?, is volgens den schrijver van Het Kapitaal dan ook onvolledig; er had bijgevoegd moeten worden: een verhouding tusschen personen, verborgen onder een verhouding tnsschen dingen."

2) Vgl. de noot op blz. 90.

In denzelfden gedachtengang schrijft Marx: „De grootindustrie verscheurde den sluier, die voor de menschen bun eigen maatschappelijk productieproces

99

Sluiten