Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Inderdaad: het elkaar in alle opzichten dekken van volle werkelijkheid en anorganische wereld dan wel wereld der levende stof is h e t constitutief element, is h e t kenmerk van het individueele menschehjke leven, gelijk evenzeer „das menschliche Wesen — kein, dem einzelnen Individuum innewohnendes Abstraktum, — in seiner Wirkhchkeit das Ensemble der gesellschaftlichen Verhaltnisse", d e constitutieve kategorie is der alles omvattende maatschappelijke werkelijkheid: voor Marx is de mensch in de kapitalistische maatschappij de verpersoonlijking van de warenidee, met absolute miskenning van het recht van het concrete, individueele, bijzondere, en gelijk men, om Hegel te begrijpen, tot begrip gekomen moet zijn, zoo moet men, om de leer van Marx te verstaan, tot het,inzicht van de waar zich hebben opgewerkt.

Ook voor Engels is het marxisme, naar zijn eigenlijke strekking en beteekenis beoordeeld, een in zichzelf volkomen gesloten en absoluut stelsel, hetwelk echter doorzichtig en begrijpelijk is voor hem, die het waardevraagstuk doorvoelt; vooropstellende, — aldus Engels aan het graf van Marx — dat „Marx entdeckte das spezielle Bewegungsgesetz der heutigen kapitalistischen Produktionsweise und der von ihr erzeugten bürgerlichen Gesellschaft", constateert hij:

„Mit der Entdeckung des Mehrwerts war hier plötzlich Licht geschaffen, wahrend alle früheren Untersuchungen "sowohl der bürgerlichen ökonomen wie der sozialistischen Kritiker im Dunkel sich verirrt batten."1)

Vergelijk in dit verband trouwens I Corinithdërs, 13, 12, waar Paulus reeds zegt: „Want iwij aien nu door een spiegel in een duistere rede, maar alsdan zullen wij izien aangezicht tot aangezicht"

*) Vgl. Franz Mehring, „Karl . Marx, Geschichte seines Lebens", IbLz. 535.

Alleen in dezen gedachtengang begrijpt men, dat „de machinerie een middel is om meerwaarde voort te brengen" (Het Kapitaal, I, 13e Hoofdstuk, Machinewezen en grootindustrie); Marx ziet hier dus geheel af van de besparing op maatschappelijke voortbrengimgsmoeite als doel van de kapitalistisch gebruikte machinerie.

104

Sluiten