Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

stelt dus bier de objectieve geldigheid van een zeer speciale kategorie, maar over de wijsgeerige fundeering van dit allesbeheerschend gezichtspunt laat bij zich nergens uit: alleen ontkent hij kortweg de geldigheid van alle kategorieën.... met een beroep op het absoluut waardevolle van eigen opvatting der werkelijkheid. Ik aarzel niet ten aanzien van dit principieele punt te verklaren, niet alleen dat Marx hier niets bewijst of, beter gezegd, omdat waarden zich niet laten bewijzen, niets aannemelijk maakt, maar dat hij, door zelfs geen enkele poging daartoe aan te wenden, op dit principieele punt in alle opzichten in gebreke is gebleven; zijn geheele streven» hetwelk — op straffe van niet te zijn — moet uitgaan van het onbetwijfelbare en onbetwijfelde gegeven, dat „gelden" een constitutieve kategorie der werkelijkheid is, is een onmogelijke, zichzelf in algemeenen zin vernietigende onderneming, wanneer hij, de objectieve geldigheid van enkele zeer speciale kategorieën veronderstellende, de geldigheid van alle kategorieën betwist: ook z ij n e abstractie, gelijk die der natuurwetenschap, waarmede hij haar telkens vergelijkt, houdt zeker met de werkelijkheid verband, maar nooit en nergens kan zij daarmede vereenzelvigd worden. Voor hem, die waarheid wil, is Marx' systeem allerminst overtuigend, en zeer zeker niet het eenige, dat „waarheidswaarde" beeft: onmiddellijk toch beroept bij zich tegenover Marx zelf op het onwezenlijk fundament, het irreëele leerstuk van zijn waardeleer, hetwelk geen afbeelding, geen copie van de werkelijkheid, allerminst van het leven geeft, en waardoor de zekerheid van het systeem van Het Kapitaal rechtstreeks aangetast is. *)

Deze eenvoudige arbeid is intusschen voor Marx niet een vaststaand, onveranderlijk begrip: met den groei van het maatschappelijk organisme verandert ook deze praestatie, „wozu jedes Durchschnitts-Individuum abgerichtet werden kann und die es in der einen oder anderen Form verrichten musz. Der Gharakter dieser Durchschnittsarbeit ist selbst verschieden in verschiedenen Landern und verschiedenen Kulturepochen, erecheint aber als gegeben in einer vorhandenen Gesellschaft." 2)

J) Zie jioot Iblz. .96.

Men zij er in dit verband gedachtig aan, dat de erkenning van de geldigheid van elke bewijsvoering niet iets primairs is, maar zelf weer rust op de erkenning van waarden.

*) Zur Kritik, blz. «.

De vergelijking van dezen arbeid met „uinsfcilled labour", die Marx zelf hier

111

Sluiten