Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Ter bepaling van de gedachten, of liever gezegd, omdat Marx toch ergens beginnen moet, wordt nu een aanvang gemaakt met de analyse van de waar, maar tegelijkertijd vlecht hij hier doorheen zijne beschouwingen over de abstractie „maatschappelijke arbeid": hij moet dit doen, omdat de waren-idee haar stoffelijke uitdrukking vindt in de gelei van onderscheidsloozen menschelijken arbeid, terwijl omgekeerd deze gelei weer is het „waardevormende gehalte" van den arbeid; daarom is zijn „Sprmgpunkt, um den sich das Verstandniss der politischen ökonomie dreht", eep cirkelbetoog, dat alleen te begrijpen is, als men tot het begrip van de waarde als belichaamden, gekristalliseerden arbeid en tegelnkertijd tot het begrip van den arbeid als waardebron gekomen is. In volkomen denzelfden gedachtengang is vervolgens meerwaarde niets anders dan het produkt, voortgekomen uit een quantitatief overschot van arbeid, uit den meerarbeid, gelijk omgekeerd weer als kristallen van dezen meerarbeid de hoeveelheden meerwaarde zijn te beschouwen, enz. enz.: *) inderdaad, „das Ganze stellt sich als ein Kreis von Kreisen da". Hegei's gedachtenbouw, zijn geheele betoogtrant, de constructie van zijn ideëensysteem is voor Marx niets meer dan het raam, waarin hij zijn materialistische wijsbegeerte heeft ingelijst: ook hier blijkt weer het nauwe verband met de absolute wijsbegeerte van zijn tegenvoeter, en gelijk Hegel eens zijn logica inderdaad in omgekeerde richting heeft voorgedragen, had Marx zijn analyse van de waar kunnen beginnen, waar hij haar nu niet begint. 2)

In een klem bestek heeft Marx dus, een geweldig gedachtencomplex als uitgangspunt van zijn betoog aanvaardend, de „ungeheure Arbeit der Weltgescbichte" te verrichten, nl. de analyse van de waar te geven: het buitengewoon moeilijke van die analyse komt hier dus duidelijk uit, of liever, het is eigenlijk niet mogelijk dit begrip te omschrijven, als men geen duidelijk inzicht heeft in den wijsgeerigen ondergrond van zijn geheelen gedachtengang,

*) Men .zie Het Kapitaal, I, 5e hoofdstuk, Arbeidsproces en .proces van meer waardevorming:

„Als eenheid van arbeidsproces en proces van waardevorming is het productieproces, productieproces van waren; als eenheid van arbeidsproces en proces van meerwaarde-vorming is het kapitalistische productieproces, kapitalistische vorm der warenproductie."

2) „Das Kapitai ist die alles beherrsohende ökonomdsche Macht der bürgerlichen Gesellschaft. Es musz Ausgangspumkt wie Endpunkt bilden und vor dem Grundeigentum entwickelt werden."

Vgl. Einleiitung zu einer Kritik der .politischen Ökonomie, blz. XLIV.

116

Sluiten