Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

terwijl men omgekeerd geen inzicht kan krijgen in het systeem van „Het Kapitaal", wanneer men niet a priori begrijpt wat Marx onder de waar verstaat.1)

Marx is dus wel genoodzaakt bij de analyse van de waar, gebruik te maken van begrippen, over wier eigenlijke strekking en beteekenis hij nog geen gelegenheid gehad heeft zich uit te laten, maar omgekeerd moet hij later, wanneer hij zijn betoog gaat toelichten en déze nieuwe begrippen van fundamenteele strekking bespreekt, weer een beroep doen op het uitgangspunt. Begrijpt men dan ook de eerste onderafdeeling van „Het Kapitaal", dan doorziet men Marx' geheelen levensarbeid, maar — en hier ligt juist de moeilijkheid — voor dit begrip is weer noodig inzicht bi het einde: als absoluut stelsel vervalt Marx' systeem dan ook voortdurend in herhalingen, waarin later bewezen wordt wat vroeger, als basis van het betoog, is aangenomen, terwijl wat vroeger bewezen is, eerst later tot zijn recht komt, m.a.w. blijkt, eigenlijk niet bewezen te zijn. 2)

Kortweg: Marx gaat uit van hetgeen bewezen moest worden, en wanneer hij in het vervolg van zijn betoog iets bewijzen wil, beroept hij zich op zijn uitgangspunt.

Br mag hopen voor een deel te hebben duidelijk gemaakt, dat Marx' waardebegrip zijn „gestolde" levens- en wereldbeschouwing is: zóó als voor Hegel „het geheele wereldgebeuren begrepen is als de zelfontwikkeling van het begrip uit het meest leege „zijn" tot de volheid van den absoluten Geest, die zich zelf heeft leeren kennen als het begrip", zóó, en niet anders, is voor Marx de economische werkelijkheid tot begrip van zich zelf gekomen als de waarde-idee, die naar eigen mnerhjke noodzakelijkheid zich ontwikkelt uit de meest afgetrokken en quahteitslooze abstractie van den arbeid. 8)

») Marx gevoelt dit (bewaar zelf zóó goed, dat bij uitdrukkelijk schrijft in de voorrede tot de eerste uitgave van Het Kapitaal, dat „unen, imet uitzondering van het gedeelte over den Waardevorm, dit boek niet van duisterheid zal kunnen beschuldigen": duister kan ik het waardebetoog hier niet noemen, wel echter, in izijn karakter van cirkelredeneering, niets .zeggend.

2) Dezelfde opmerking kan ook gemaakt worden tegen deze studie, die in de eerste plaats een kritiek op Marx' arbeid beoogt te zijn: juist daarom is deze stof zoo moeilijk hanteerbaar, omdat zij van alle zijden hanteerbaar is.

*) Kautsky waarschuwt ma. (volkomen terecht tegen een populariseering van Het Kapitaal: „übersetzte man diese so schwerverstanidliöh kMngende -Sprache ohne weiteree in eine leichtverstandlich klingende, so konnte dies nur auf Kosten der Genauigkeit geschenen; die Popularisirung muszte zur Verflachung

117

Sluiten