Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

als een abstractie voorgesteld, maar daarna weer herleid tot éénzelfde grootheid, waarvan zij slechts een, voor de betrokken waren van elkaar verschillende hoeveelheid voorstelt: het is alsof de buitengewoon ontwikkelde behoefte aan werkelijkheid bij Marx tot uiting komt in een hartstocht voor de materie, die met alles breekt wat niet in stof of zintuigelijk waarneembare verschijning, en dus in de sfeer van het quantitatieve, rechtstreeks tot ons spreekt, maar bij wien toch intuïtief het vermogen om te abstraheeren zich blijft verzetten tegen het maken van abstracties, die. inderdaad geen abstracties, maar slechts gemiddelden, „grootste gemeene deelers" van feitelijke verschijnselen zijn.x)

Als eenmaal geconstateerd is, dat alle waren „als Materiatur der gesellschaftlichen Arbeit Kristallisationen der selben Einheit" zün, m.a.w. als het fundament der marxistische waardeleer gelegd is, moet vervolgens de waardegrootte van elke waar geconstrueerd worden:2) het aantal verstoffelykte arbeidseenheden, arbeidshoeveelheden, bepaalt dan de waardegrootte, en zoo worden als waardemassa's alle waren slechts bepaalde hoeveelheden gestolde arbeids t ü d.

De constructie van deze figuur zou duidelijk zün, wanneer Marx een scherp inzicht gegeven had in wat hü verstaat onder de maat, waarnaar de in een gebruikslichaam of goed gematerialiseerde hoeveelheden algemeen menschehjke arbeid hare beoordeeling, hare waardeuitdrukking vinden: is het „waardevormende" gehalte van den arbeid, gemeten naar den tijdsduur van büv. één uur, een grootheid = a, en wordt ter vervaardiging van

1) Marx' betoogtrant ds hier niet logisch, wanneer hij door een eenvoudig meetkundig 'voorbeeld zijn gedachtengang, in den tekst geciteerd, aanschouwelijk wil maken. „Om den inhoud van alle rechtlijnige figuren te bepalen en te .Tergelijken, verdeelt men ze in driehoeken. Den driehoek zelf herleidt men tot een van zijn zichtbaren vorm 'geheel verschillende uitdrukking — het halve produkt van zijn basis en zijn hoogte" Dit voorbeeld zegt mij niets: de driehoek wordt niet herleid tot iets anders, maar de formule geeft alleen aan hoe men den inhoud van den driehoek voorstelt in het algemeen, waarbij van iets gemeenschappelijks, dat aan alle driehoeken als meetkundige constructdes eigen zou zijn, geen sprake is. Het begrip driehoek, inzooverre men zich het bijzondere van een bepaalden driehoek wegdenkt, wordt door Marx vereenzelvigd met de formule, die zijn inhoud weergeeft: zoo ook vereenzelvigt hij de waarde, als abstract 'begrip, met een van haar zichtbaren vorm verschillende wiskundige uitdrukking, nl. een bepaalde hoeveelheid gestolden arbeidstijd.

*) Zie blz. 66.

121

Sluiten