Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

over haar verhouding tegenover wat voor hem de persoonlijke en maatschappelijke realiteit is, maar een scherpe en duidelijke, afdoende bespreking van dit fundamenteele deel van zijn betoog heeft hij niet gegeven. Het is daarom zoo jammer, dat Marx dit hoofdbeginsel van zijn systeem niet nader heeft toegelicht: het uitnemend, alles beheerschend belang daarvan heeft hij zelf ingezien blijkens de voorrede tot zijn „Zur Kritik", hierboven vermeld, en ook blijkens eenige punten, waarop hij in de inleiding tot deze studie, aan de voorrede voorafgaande, nader de aandacht vestigt, maar aan Engels is de taak ten deel gevallen „in deze bijna onoverkomenhjke leegte in het meest principieele element van de marxistische philosophie der geschiedenis" althans eenigermate te voorzien.*) Uit het geheele systeem van Marx' gedachtengang moet dus de innerlijke waarde en beteekenis van de ideologie en haren invloed op den „werkelijken" gang der geschiedenis worden opgebouwd, in het kort de verhouding worden vastgesteld, waarin ideëele factoren, in welken vorm zij zich ook mogen openbaren, staan tegenover de ware reahteit.

Een algemeene aanwijzing treffen wij in de eerste plaats wederom aan in de voorrede tot Marx' voorloopigen arbeid, waar wij lezen: „Auf einer gewissen Stufe ihrer Entwicklung geraten die materiellen Produktivkrafte der Gesellschaft in Widerspruch mit den vorhandenen Produktionsverhaltnissen, oder was nur ein juristischer Ausdruck dafür ist, mit den Eigentumsverhaltnissen, innerhalb deren sie sich bisher bewegt hatten. Aus Ehtwicklungsformen der Produktivkrafte schlagen diese Verhaltnisse in Fesseln derselben um. Es tritt dann eine Epoche sozialer Revolution ein. Mit der Veranderung der ökonomischen Grundlage walzt sich der ganze ungeheure Überbau langsamer oder rascher um. In der Betrachtung solcher Umwalzungen musz man stets unterscheiden

i) Aldus Treub, t.a.p., I, blz. 89.

In (volkomen denzelfden ain Woltmann, t*4p., bl. 251.

Onder den titel „Produktion, Produktionsimititel und Produkitionaveriialtnisse. Praduktionsiverhaltnis und Verkehrsverhaltnisse. Staats- und Eigentumsformen im Verhaltnis zu den Produktions- und Verkehnverhaltnissen. Rechtsveibaltnisse. Familien/verhaltnisse", lezen wij op blz. XLVII van Marx' Zur Kritik:

„3. Sekumdares und Teritiares. Überhaupt abgeledtete, ü b e r t r a g e n e, nidht ursprüngliche Produktionsiverhaltnisse. Hier [ist das] Einspielen der internationalen Verhaltnisse [zu behandeln].

4. Vorwürfe über Materialismus dieser Auffassung. Verhaltnis zum naturalistischen Materialismus."

137

Sluiten