Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

marxisme — sind materiell bedingt":x) binnen die grenzen beeft voor Marx het geestelijk leven beteekenis en kracht, maar hoe groot deze beteekenis worde aangeslagen, en hoe sterk deze kracht moge zijn, er is een hoogere macht, die aan hare functioneering paal en perk stelt, en dat is de macht van de realiteit, het eenig werkelijke en ware, de materie ten slotte.

Dit is voor mij, uitgebreid van individu op gemeenschap en aangevuld met de Hegeliaansche bewegingsleer, het eigenlijke kenmerk der marxistische levensbeschouwing, welke, hoewel nergens uitvoerig besproken of toegelicht, toch overal haar invloed doet gelden en, gestold in den vorm van het waardebegrip, dat eigenaardige stempel drukt op het betoog van „Het Kapitaal", hetwelk het voor den één maakt tot een absoluut universeel, in zich zelf gesloten en onvoorwaardelijk geldend stelsel, voor den ander slechts tot een holle phrase en nietszeggenden gedachtengang, onwezenlijk naar vorm en inhoud — al naarmate men ja dan neen in Marx' uitgangspunt de volle werkelijkheid meent gegrepen te hebben. Zooals ik het wezen van het Hegelianisme zie in de eigenaardige wijze, waarop het in de behoefte aan ontwijfelbaar zekere kennis van het Absolute zoekt te voorzien, zoo is voor mij het algemeene kenmerk van het marxisme het zeer bijzonder getint streven naar het alomvattende inzicht in den gang der werkelijkheid, aanvankelijk op economisch, en van hieruit op elk gebied van kennen en weten: de oorzaak van de bekoring, die van beide systemen op onzen tijd met zijn hang naar het volstrekte uitgaat, of allicht is beter gezegd uitging, is hiermede tevens blootgelegd, en hoe men ook over Marx' arbeid oordeele, m.i. heeft men daarin in elk geval een vonk van het genie te erkennen, welke op het terrein der sociale wetenschap noopt tot zelfbezinning.2)

J uist daarom is het van fundamenteel belang, op deze in groote trekken omschreven karakteristiek van het marxisme telkens de aandacht te vestigen, omdat alleen in het kader van dezen algemeenen gedachtengang verschillende vraagstukken hun oplossing vinden, waarover een oneindige en onvruchtbare strijd gestreden

') t.a.p., blz. 175.

') Mede onder den invloed van de gebeurtenissen sinds het uitbreken van den -wereldoorlog is de waardeering voor het absolute karakter van dit streven, en daarmede tevens de beteekenis van bet marxisme als levens- en waa rdep h i 1 osop hi e, aanzienlijk verminderd: ik kom hierop dn het laatste hoofdstuk terug.

140

Sluiten