Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

is: met name de aÜesbeheerschende vraag of Marx' vvaardevvet inderdaad zou verklaren de waarde der verschillende waren in de kapitalistische maatschappij. „Volgens Sombart, die hierin door Bernstein, Groce, Schmidt en anderen in hoofdzaak gevolgd wordt, heeft Marx met zijn waardetheorie geen analyse willen geven van het ruilwaardeverscbijnsel, gelijk de kapitalistische maatschappij het in werkelijkheid te zien geeft, maar heeft het door hem geconstrueerde waardebegrip geen ander doel dan te dienen als hypothese, welke de werkelijke verschijnselen van de kapitalistische maatschappij helpt verklaren: „sein (Marx') Wert is keine empirische, sondern eine gedankliche Thatsache"." *)

Het allesbeheerschende belang van deze kwestie komt duidelijk uit, waar Bernstein in zijn boek „Die Voraussetzungen des Sozialismus und die Aufgaben der Sozialdemokratie" het begrip van den meerarbeid wil verklaren:

„De meerarbeid is een empirisch, uit de ervaring aanwijsbaar feit, dat geen deductief bewijs noodig heeft. Of de waardetheorie van Marx juist is of niet, is voor het bewijzen van het bestaan van den meerarbeid geheel en al onverschillig. Zij is in dit opzicht geen bewijsvoering, doch slechts middel ter ontleding en veraanschouwelijking". 2)

Naar mijn opvatting is het stellen zelf der vraag omtrent deze beteekenis der waardeleer in volkomen strijd met het systeem en den bouw van Marx' gedachtengang: de schrijver van „Het Kapitaal" als absoluut wijsgeer, denkt alleen met, verkeert uitsluitend in een wereld van realiteiten, en zóó weinig is voor hem zün waardetheorie slechts een „gedankliche Konstruktion", dat zü voor hem integendeel is de alomvattende realiteit op economisch gebied. De geheele kapitalistische maatschappü is eigenhjk de waardeidee: men vergehjke in dit verband wat hierboven op blz. 90 en 91 omtrent die waardeidee is geschreven.

Kautsky gevoelt zeer duidehjk het gevaarlijke van de voorstelhng van Bernstein, al is bü met hem van oordeel, dat de marxistische waardetheorie niet de waarde der verschillende waren en warensoorten in de kapitalistische maatschappü verklaart; toch

*) Ardhiv für Sociale Gesetzgebumg, VII, blz. 574, geciteerd door Treub, it,a.p., I, 'blz. 354, aan wien deze geheele passage ontleend is. 2) Blz. 46 van de vertaling door Ankersirnit.

141

Sluiten