Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

ich gebe, den Beweis und den Nachweis des wirklichen Werthverhaltnisses enthalten würde":*) de waardeidee is dus de analyse der werkelijke verhoudingen, geluk omgekeerd de analyse der werkelijke verhoudingen de waardeidee is.

Alleen in de sfeer van het absolute is Marx' systeem opgetrokken, en alleen met argumenten, aan die sfeer ontleend, kunnen exegeseverschillen besproken en opgelost worden: juist omdat Masaryk bi deze richting de vraag bespreekt of „der Marx'sche Werth sei ein Hilfsmittel der nationalökonomischen Theorie zur Erklarung wirthschaftlicher Erscheinungen („ist keine empirische, sondern eine gedankliche Thatsache, logische Thatsache")," geeft hij de m.i. eenig juiste uiteenzetting, wanneer hij schrijft, dat „Marx gibt uns Gesetze des wirklichen, uns zuganglichen Wirthschaftsprocesses, den er als Naturprocess auffasst... Marx will durch sie für die Erklarung der Wirthschaft das leisten, was z. B. Newton mit seinem Gravitationsgesetz für die Erklarung der Bewegung der Himmelskörper und der Körper überhaupt geleistet hat."

Het geheele systeem van Marx verzet zich tegen het stellen der vraag zelf, en Sombart's opvatting, dat de marxistische waardetheorie „blos „ein regulatives Princip" a la Kant sei" is geheel en al in strijd met opzet en bouw van „Het Kapitaal": volkomen juist schrijft Masaryk, dat „Marx und Engels sprechen von den Gesetzen des wirthschaftlichen Processes und der wissenschaitlichen Erklarung bestandig so positivisch, dasz man die Sache anders gar nicht auffassen kann.

„Die Ausdrucksweise von Marx und Engels lèisst darüber kernen Zweifel aufkommen." 2)

ï) Medegedeeld door Kuyper, Marxistische beschouwingen, I, blz. 205.

De aanvulling, of wil men uitlegging, die bet revisionisme geeft van de leer van Marx, is om deze reden „soortelijk" verschillend van, is niet adaequaat aan die leer .zelve: zij past daarop niet. Incidenteel is dit punt reeds ter sprake gekomen op blz. 79 hierboven: het nauwe verband van deze opvatting van de waardeleer met het erkennen van de werking van zelfstandige geestelijke momenten komt hier duidelijk uit,

2) Zie zijn Grondlagen des Marxismus, blz. 254 v.v.

De overige, door Treub besproken meeningen van v. Bökm-Bawerk, Sorel, Schmidt, e.a., vindt men ook vermeld door Masaryk in het hoofdstuk „Kritik der Marx'seben Mehrwerththeorie", blz. 250—260.

Allicht ten overvloede verwijs ik naar het voorwoord van Engels bij het tweede boek van Het Kapitaal, alwaar wij lezen, dat „sobald die Arbeitskraft Waare wird, ihr Werth sich richtet nach der dn ihr, als einem

143

Sluiten