Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Achter den uiterlijken verschijningsvorm der gebeurtenissen moet dus de eigenlijke inhoud opgespoord worden: bet tot zijn uiterste consequenties opgevatte monistische materialisme, individueel en sociaal, geeft antwoord op de vragen van Engels 'welche treibenden Krafte hinter den Beweggründen stehen, welche geschichthchen Ursachen es sind, die sich in den Köpfen der Handelnden zu solchen Beweggründen umformen." De schijnbare en uiterlijk zich openbarende bewegingsvrijheid en zelfbepaling der mdividuen „ist nur die formelle Seite der Sache, die sich von selbst versteht; es fragt sich nur, welchen Inhalt dieser nur formelle Wille — des Einzelnen wie des Staats — hat, und woher dieser Inhalt kommt, warum grade dies und nichts andres gewollt wird."

In volkomen overeenstemming met Marx wordt hier dus de werking van geestelijke factoren erkend, maar: „nicht darin liegt die Inkonsequenz (des alten Materiahsmus), dasz ideelle Triebkrafte anerkannt werden, sondern darin, dasz von diesen nicht weifer zurückgegangen wird auf ihre bewegenden Ursachen." De fout van het materialisme van Feuerbach — vervolgt Engels nu — was, dat deze halverwege is blijven staan: „die dort wirksamen ideellen Triebkrafte nimmt er als letzte Ursachen hin, statt zu untersuchen, was denn hinter ihnen steht, was die Triebkrafte dieser Triebkrafte sind."

Engels zoekt hier dus naar een wereld- en levensbeschouwing, die hem een werkelijke, echte openbaring aangaande den wereldgrond geeft, en hij wil zich verwerven, wat ook Paulsen als de taak der philosophie opvat, „eine einheitliche, allumfassende Welterkenntniss": binnen het raam van deze opvatting moet nu scherp geargumenteerd worden, opdat men zich over de consequenties van het uitgangspunt goed versta, en een zuiver inzicht kruge m de onderlinge verhouding, waarin de verschillende ideëele en materieele drijfveeren tegenover elkander staan en op elkaar inwerken, en vooral opdat de voorstelhng der „wederkeerige beïnvloeding", die Engels nu later in een serie brieven gaat bespreken, op hare eigenlijke waarde worde getaxeerd.

Hier ligt daarom de oplossing van allerlei fundamenteele vraagstukkenen juist met het oog op dit algemeene verband moeten wij

voor hun romantische gehechtheid aan de .groote mannen" van hun stam "

Men vergelijke de omschrijving van Napoleon als geniaal veldheer naar ideëele en materiede wereld- en levensbeschouwing bij Heuezner, Die philosophisohen Weltanschauungen und ihre Hauptvertreter, Wa. 34 v v

152

Sluiten