Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

waarde en dezelfde beteekenis ten opzichte van het vraagstuk van de reahteit der verschijnselen, en is de stelling, die zij innemen ten aanzien van de geschiedenis met name, principieel dezelfde, hoewel beide systemen in opzet en consequenties eikaars volkomen tegenstelling vormen. Trouwens, een in haar centrale wetenschappelijkheid cyclische wijsheid blijft, op haar hoofd gezet, even absoluut en onaantastbaar, als zij aanvankelijk was, en voor de waardeering zoowel van Hegel's alls Marx' betoog, doet het er weinig toe welk punt men als uitgangspunt van hun cirkelredeneering neemt. *)

Wat Engels nu in de eerste plaats kritiseert, is de opvatting, als zou de taak der philosophie, als kritisch idealisme omschreven, zich moeten beperken tot zelfkennis, zelfkritiek van het theoretisch, ethisch en aesthetisch oordéelen: volgens Engels zou die taak der wijsbegeerte zijn, wat zij ook naar de ouderwetsche, vroegere opvatting geweest was, een oplossing van het wereldraadsel te geven; voor zijn verzet tegen Kant's tegenstelling tusschen de phaenomenale wereld en de wereld op zich zelve, zooals dit verzet zich openbaart in zijn kritiek op het „Ding an sich ', zij verwezen naar wat hierboven op blz. 59 v.v. is medegedeeld.

Bovendien richt Engels zich tegen het materialisme van Feuerbach, echter niet omdat hijzelf geen materialist zou zijn, maar omdat hij meent, dat de voorstelling, die Feuerbach van

i) in volkomen denzelfden zin, waar het de karakteriseering van de verhouding tusschen Hegel en Marx betreft, schrijft Plecbanow, Die Grundprobleme des Marxismus, blz. 38:

„Bei Hegel fallt die Dialektik mot der Metaphysik zusammen. Bei uns stüfczt sie sich auf die Lehre von der Natur.

Für Hegel ist die absolute Idee der Demiurg des Wirklichen — um mit Marx zu reden —; für uns iet die absolute Idee nichts anderes als eine Abstraktion der Bewegung, durch die der Zustand der Materie und alle ihre Verbindungen hervorgerufen werden.

Nach Hegel bewegt sidh das Denken durch das HervDrtreten der Widersprüehe, die in den Begriffen enthalten sind, und durch die Lösung dieser Wideraprüche. Nach unserer materialistischen Lehre stellen die Gegensatze, die in den Begriffen enthalten sind, nur eine Widerspdegelung, eine Übentragung in die Sprache des Denkens der Gegensatze dar, die in den Erscheinungen infolge ihrer allgemeinen widerspruchsvollen Grondlage verhanden sind, das heiszt infolge der Bewegung.

Nach Hegel wird der Gang der Dinge durch den Gang der Ideen bestimmt. Unserer Ansicht nach bestimmt umgekehrt der Gang der Dinge den Gang der Ideen, der Gang des Lebens den Gang des Gedankens."

155

Sluiten