Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

het materialisme of het naturalisme deze heeft verklaard, zij zijn eenvoudig „wegverklaard".

Beroept men zich nu op denkbeelden, ideeën, als noodzakelijke steunsels in den strijd om het bestaan, zoowel voor het individu in de maatschappij, als voor een volk in de gemeenschap der volkeren, en aanvaardt men die geestelijke krachten als zelfstandige, originaire motoren van menschelijk handelen, die van invloed zijn op de „in den mensch functionneerende natuurfactoren der zgn. „doode stof"," dan introduceert men óók een wederkeerige werking van geest en materie, maar een wederkeerige werking, die soortelijk verschillend is van, niet past ba het aan „Het Kapitaal" ten grondslag liggend en dezen levensarbeid van Marx in al zijn poriën doortrekkend naturalisme. x)

Bezien wij nu, onder het ücht van de hierboven gegeven omschrijvingen, de beteekenis van de interpretatie, die Engels geeft van Marx' leer: kunnen wij, naar aanleiding van de hier ontwikkelde denkbeelden, inderdaad met Woltmann spreken van die „letzte Modifikationen der ursprünglichen Theorie"? Tot goed verstand der zaak citeer ik eenige gedeelten van de door Engels geschreven en na zijn dood gepubliceerde brieven:

„Nach materialistischer Geschichtsauf f assung ist das inletzter I n s t a n z bestimmende Moment in der Geschichte die Produktion und Reproduktion des wirklichen Lebens. Mehr hat weder Marx noch ich je behauptet. Wenn nun jemand das dahin verdreht, das ökonomische Moment sei das e i n z i g 'bestimmende, so verwandelt er jenen Satz in eine nichtssagende, abstrakte, absurde Phrase. Die ökonomische Lage ist die Basis, aber die verschiedenen Momente des Überbaues — politische Formen des Klassenkampfes und seine Resultate — Verfassungen, nach gewonnener Schlacht durch die siegende Klasse festgestellt, u.s.w. — Rechtsformen, und nun gar die Reflexe aller dieser wirklichen Kampfe im Gehirn der Beteiligten, politische, juristische,

i) In verband met de beteekenis van de waardeidee zijn deze algemeene beschouwingen fundamenteel: de arbeidswaardeleer wan Marx, die concrete verschijnselen verklaart, is zuiver in bet kader van een naturalistische, uitsluitend aan de natuurwetenschap georiënteerde wereldbeschouwing doordacht. Ik verwijs naar het hierboven op blz. 66 gebruikte beeld, waar ter verduidelijking, of beter gezegd, ter eigenlijke karakteriseering van de waardeleer, het arbeidsproduct is omschreven als de verstoffelijkte arbeider, die in dat product overgeheveld is.

165

Sluiten