Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

te versterken," absoluut in strijd met geest en strekking van het marxistische historisch materialisme: de beweging der golven wordt niet beïnvloed door een wijziging van de met die golfbeweging gepaard gaande phosphorescentie. De persoonlijkheid van welk mensch ook, zooals deze zich openbaart als spontaneïteit, daad, wil, op welk gebied ook van verstan<^bjke of sociale ontwikkeling, behoort tot de ZufalHgkeiten, die binnen de groote lijnen van het systeem niet kunnen worden aanvaard.*)

Volkomen juist schrijft dan ook m.i. Plechanow, dat „ein Platz für die „Persönlichkeit" findet sich schon (in der Theorie von Marx und Engels), und gerade dem historischen Materialismus war es mögheh, die unzulassige Gegenüberstellung der „Persönlichkeit" und der ökonomisch notwendigen Ereignisse zu vermeiden. Wer diese Gegenüberstellung macht, der beweist, dasz er von der materiahstischen Get schichtsauffassung sehr wenig begriffen hat. Die Auffassung des historischen Materialismus besteht gerade darm — wie wir schon des öfteren betont haben—, dasz die Menschen die Geschichte mach en. 2) "Wird aber die Geschichte durch die Menschen gemacht, so doch selbstverstandlich auch durch die groszen Manner (die in der Weltgeschichte eine Spur ihrer Wirksamheit hinterlaszen). Es fragt sich nur, wodurch das Tun dieser Manner bestimmt wird" 3); het antwoord geeft Engels, eerst in Ludwig Feuerbach, later in verschillende brieven, in dezen zin, dat de aldus genoemde en omschreven groote mannen niets anders zijn dan sociale, bi natuurwetenschappelijken zin doordachte noodzakelijkheden, die tot begrip van zichzelf gekomen zijn in de hoofden der handelende „persoonlijkheden": in overeenstemming met de Hegelsche voorstelhng, dat het begrip, dat de mensch heeft van God, is het begrip, dat God in den mensch heeft van Zichzelf, is de menschelijke kennis der samenleving volkomen gelijk aan de zelfreflectie van de absolute, allesomvattende maatschappelijke realiteit. *)

*) Zie hierboven blz. 161, noot

2) In de vertaling ,zou deze zin moeten kiiden: „De (menschen z ij n de geschiedenis, zij maken deze zelve uit."

3) Die Grundprobleme, blz. 73 v.v.

*) De consequenties van deze opvatting stelle men zich scherp voor den geest; om bare verre strekking duidelijk te maken, citeer ik het betrokken deel van den, hierboven op blz. 165 v.v. besproken brief van Engels:

„Dasz ein Bolcher und gerade dieser zu dieser bestimmten Zeit, in diesem

184

Sluiten