Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

om de rationeele kern in het mystieke omhulsel te ontdekken."

Op dit verband de volle aandacht te vestigen, komt mij daarom zoo noodzakelijk voor, omdat aldus nog eens te meer uit zal komen het in zichzelf gesloten en volstrekte karakter der marxistische maatschappijleer: beide gedachtensystemen bebben ten doel te voorzien in de behoefte aan ontwijfelbaar zekere kennis van het Absolute, absoluut zekere, zuiver wetenschappelijke kennis te verkrijgen van de onafhankelijk bestaande, volstrekte, alles omvattende werkelijkheid, maar waar Hegel deze absolute realiteit zoekt in het begrip, den geest, zoekt Marx haar daarentegen in de materie. Zoowel Hegel als Marx zijn aanhangers van een monistische metaphysica of ontologie; eerstgenoemde gaat echter uit van de opvatting, dat al het bestaande ideëel is, dat het wezen der wereld, welke wij met onze zintuigen waarnemen, niet lichamelijk of stoffelijk, maar van ideëele natuur is, zoodat men in het bewustzijn, in den geest, de eigenlijke werkelijkheid, het absolute, meent te kennen. Marx daarentegen aanvaardt al het zijnde als van stoffelijken aard, en is overtuigd aanhanger van de leer „vom allumfassenden, einen, überall wesensgleichen, nur in seinen Wirkungen sich differenzierenden und in dieser Differenzierung auch Leben und Bewusztsein hervorbringenden Stoffe", en zoekt dus alleen in de physische verschijnselen de ware werkelijkheid. Door het karakter der Hegelsche wijsbegeerte met hare zelfbewustwording van den geest als absolute philosophie voor te stellen, zal nu tevens de marxistische maatschappijleer, in hare eigenlijke strekking en beteekenis van een naar vorm en inhoud evenzeer in zichzelf gesloten en volstrekt materiahstisch systeem onder een scherper belichting vallen.x)

De wijsbegeerte van Kant — het ils bekend — tracht ons tot het inzicht te brengen, dat wij met al ons weten steeds binnen den kring der „verschijnselen" blijven, en nooit tot het „Ding an sich" doordringen kunnen: Kant heeft welbewust gevraagd naar de mogelijkheid, de bronnen en grenzen der menschelijke kennis, en kwam aldus tot het k riti c i s me of k r itisch idealisme, waarin hij eenerzijds brak met het empirisme, inzooverre bij in onze kennis aanvaardde ideëele, niet uit de ervaring komende elementen, anderzijds met het dogmatisme, in zooverre hij het tot op

1) Vgl. Sven Heiander, Marx und Hegel, blz. ï:

„Hegel gibt den scharren Hintergrund, auf dem die Eigenart des Marxismus in seiner ganz besonderen Beleucbtung am besten hervortritt, und Hegel ist der Schlüssel izu jeder Marxkritik."

198

nroni

Sluiten