Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

waardeleer is te begrijpen. Scherper gezegd zijn dit eigenlijk twee verschülende qjualificaües van éénzelfde begrip: de maatschappijleer i s de waardeleer, en omgekeerd. De karakterschets, die de Sopper geeft van Hegel's systeem, is dan ook volkomen toepasselijk op Marx' systeem :

,Ons afleiden uit het begin is een geleidelijk herleiden van het begin tot het beginsel. Achterna bedacht, is van te voren alles erin begrepen. Wat aan het einde komt, blijkt van den beginne het werkzame en werkelijke geweest te zijn. Wij kunnen evengoed

achterwaarts als voorwaarts gaan Elk punt van den cirkel

is aanvang en einde, punt van uitgang en punt van aankomst tegelijk. Alles is praemis en alles is conclusie. Alles is grond en alles is uitvloeisel. Alles is these en alles is synthese. Vandaar de moeilijkheid om in het systeem te komen Men kan er niet inkomen, voordat men het begrepen heeft en men kan het niet begrijpen, voordat men er in is." *)

Zoo als Hegel's methode is het zich ontwikkelende absoluut ware zelf, zoo is Marx' methode volkomen hetzelfde, maar waar Hegel het zoekt in de idee en het begrip, zoekt Marx het in de materie en de waarde, en hier evenmin als daar valt iets te verklaren of

iets te bewijzen, maar in beginsel „slechts" te begrijpen, wat er

te begrijpen valt. Zóó als voor het algemeen wijsgeerig denken bij Hegel het „zijn" de meest algemeene en ook de meest leege bepaling is, die aan geen ding kan worden ontzegd, zoo is voor Marx' economisch-wijsgeerig systeem het tmahteitslooze, onbepaalde „zijn van arbeidsproduct" de eigenschap, die aan geen enkel warenlichaam kan worden ontzegd, met name, zooals hijzelf vooropstelt, „wanneer men van de gebruikswaarde dier warenlichamen afziet". Dit „zijn van arbeidsproduct" heeft nu als eenig mogelijke uitdrukking of verschijnmgsvorm van zijn waarde de ruilwaarde: Hegeliaansch geredeneerd heeft dit meest inhoudslooze economisch moment zijne Entauszerung, zijn openbaring, in de ruilwaarde.

Als dit bewezen of verklaard is, is de marxistische staathuishoudkunde, als zijnde in wezen niets anders dan de wetenschap,

*) Zie blz. 36.

^ Marx schetst dit gesloten karakter der staathuishoudkunde zeer duidelijk in zijn „Einleitung zu einer Kritik der politischen Ökonomie"; ten aanzien van het kapitaal, „die alles beherrschende ökonomische Macht der bürgerlichen Gesellschaft", schrijft hij: „Es musz Ausgangpunkt wie Endpunkt bilden und vor dem Grumdedgentum enitwickelt werden. Naehdem beide besonders foetrachtet sind, musz ihre Wechseibeziehung betrachtet werden." (blz. XLIV).

206

Sluiten