Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

die nagaat de werkzaamheid der economische werkelijkheid in zelfbestendiging van zelfverkeering, onaantastbaar: voor de zekerheid van begrip van Hegel, noch voor de zekerheid der waardeidee van Marx worden echter gronden aangevoerd, maar beide volstaan met te verzekeren, te constateeren.x)

Hoe in elk opzicht georiënteerd aan Hegel's wijsbegeerte Marx' gedachtengang, met name op dit allesbeheerschende punt zijner staathuishoudkunde is, blijkt duidelijk, wanneer wij de waardetheorie van „Het Kapitaal" leggen naast Hegel's philosophie des Rechts": in § 63 van de Grundlinien ontwikkelt Hegel een zuiver subjectieve waardetheorie, welker inwendige constructie Marx tot voorbeeld gediend heeft van zijn geheele objectieve waardesysteem.

„Die Sache im Gebrauch ist eine einzelne nach Qualitat und Quantitat bestimmte und in Beziehung auf ein specifisches Bedürfnis. Aber ihre specifische Brauchbarheit ist zugleich als quantitativ bestimmt vergleichbar mit anderen Sachen von derselben Brauchbarheit, so wie das specifische Bedürfnis, dem sie dient, zugleich Bedürfnis überhaupt und darin nach seiner Besonderheit ebenso mit anderen Bedürfnissen vergleichbar ist, und darnach auch die Sache mit solehen, die für andere Bedürfnisse brauchbar sind. Diese ihre Allgemeinheit, deren einfache Bestimmtheit aus der Partikularitat der Sache hervorgeht, so dass von dieser specifischen Quahtat zugleich abstrahiert wird, ist der Wèrt der Sache, worin ihre wahrhafte Substautiahtat bestimmt und Gegenstand des Bewusztseins ist. Als voller Eigentümer der Sache bin ich es ebenso von ihrem Werthe als von dem Gebrauche derselben."

Waar Marx nu in den aanvang van Het Kapitaal „von dem Gebrauchswert der Warenkorper absieht," om vervolgens op dit fundamenteel beginsel zijn arbeidswaardetheorie op te bouwen, doet hij eigenlijk niets anders dan het voorbeeld van Hegel volgen, die, door af te zien van de bijzondere hoedanigheid, alles in oorsprong terugbrengt op, herleidt tot een algemeen hoeveelheidsverschil. 2)

1) Juist daarom schrijft Marx reeds op blz. 5 van „Het Kapitaal", dat „ein Gebrauohswert oder Gut hat also nur einen Werth, weil abstrakt imenschliehe Arbeit dn ihm vergegenstandlicht oder materialisirt ist"; im deze gevolgtrekking,, in dit „also", ligt het zwakke punt van het geheele levenswerk van Marx: alleen voor den overtuigde heeft het beteekenis.

2) Zie Sven Heiander, Marx und Hegel, blz. 12.

De waardeleer van Marx is dus niet een bijzonder hoofdstuk van zijn.

207

Sluiten