Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

wijze van uitdrukken, maar zijn, Marx', wijsbegeerte is in haar dgenhjke beteekenis niets anders dan bet strakke, stramme, absolute systeem van Hegel, volstrekt naar vorm en inhoud, waarbinnen geen sprake kan zijn van waarden of normen, noch van menschelijke persoonlijkheid, maar alleen van zichzelf bewegende materie.x)

In volkomen denzelfden zin, waarin Hegel het wereldgebeuren begrijpt als de zelfontwikkeling van het begrip uit het meest leege „zijn" tot de volheid van den absoluten Geest, die zichzelf heeft l'éeren kennen als het begrip, in dienzelfden zin doorziet Marx, ten aanzien van de leer der gemeenschap, zijn waardetheorie: de warenvorm van het arbeidsproduct, die zijn eenig mogelijke uitdrukking of verschijningsvorm in de ruilwaarde heeft, is voor hem de manifestatie van het feit, dat de maatschappelijke productieverhoudingen via het qualiteitslooze „zün van arbeidsproduct" en via de zelmevrachting der waarde worden tot de alomvattende, volstrekte sociale realiteit, die tot bewustzijn van zichzelf komt in de waardeidee.

Marx' waardebegrip is niets meer en niets minder dan zun „gestolde" levens- en wereldbeschouwing, het in Hegeliaanschen zin doordachte sociale materialisme. 2)

') Het 'zichzelf bewegend begrip, welks functie als zelfbeweging der materie bij Marx, naar analogie, tot uiting komt in de zelfbeweging der economische productiekrachten, doet denken aan de „noodzakelijke beweging der dingen", die Montesquieu reeds in boek XI, hoofdstuk VI, „De la constdtution de 1'Angleterre", rvan zijn „De 1'esprit des lois", als gangmaker van den vooruitgangaanvaardt. Na de onderlinge verhouding geschetst te hebben van de drie staatsmachten, „la puissance législative, la puissance exécutrice des choses qui dépendent du droit des geus, et la puissance exécutrice de celles qui dépendent du droit civil", zooals hij deze in Engeland meent gezien te hebben, schrijft hij:

„Ces trois puissances devraient former un repos ou une inaction. Mais comme pa'r le mouvement nécessaire des choses elles sont contraintesd'aller, elles seront forcées d'aller de concert": in deze .^mouvement nécessaire" schuilt reeds het Hegeliaansche: „was überhaupt die Welt bewegt, das ist der Widerspruch".

2) in overeenstemming hiermede verklaart Sven Helanlder, idiat „die Mehrwerttheorie ein politisohes Glaubensbekenntnis ist, das mit sozMndamokratischer Weltanschauung übereinstimmt und womit ich die Wirklichkeit einseitig beleuchten und einseitig auslegen kann." (blz. 62).

223

Sluiten