Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

deeld omtrent de verhouding tusschen Marx en Hegel, geen betoog, dat deze argumentatie van Vorlander, eng formalistisch als zij is en niet doordringende tot den geest van het geheel, door mij niet gewaardeerd wordt: veeleer ben ik van meening, dat, om met Rappoport te spreken, de geheele opvatting van Marx gedrenkt, doortrokken is van Hegel's idee, dat „Het Kapitaal" niets anders is dan de gestolde, aan de natuurwetenschap georiënteerde levensphilosophie, doordacht in zuiver Hegehaanschen zin. *)

Vorlander's opvatting komt mij alleen verklaarbaar voor, wanneer ik bedenk, dat ook hij, althans voorzoover ik heb kunnen nagaan, zich volstrekt onthoudt van een bespreking van Marx' waardebegip: door alleen aandacht te schenken aan de, niet in een systematisch verband vermelde wijsgeerige elementen van Marx' denkbeelden, zonder daarnevens in oogenschouw te nemen de economische vormen, waarbinnen deze elementen zich hebben „verstoffelü'kt", „neergeslagen" zijn, komt Vorlander tot het inzicht, dat Marx' arbeid niet absoluut is in den zm van Hegel's absoluut idealisme, en als zoodanig vatbaar voor een interpretatie in Kantiaanschen kritischen zin.

In verband hiermede wordt het zuivere materialistische karakter van Marx' arbeid, zooals dit duidelijk in de constructie der waarde-idee te herkennen is, door de Neo-Kantianen, waar zij er naar streven een zelfstandig ideëel element in dien arbeid te herkennen, niet op de juiste waarde geschat: zij hebben, met uitzondering van een enkelen allicht, als Cohen, geen oog voor het feit, dat de grondtoon van „Het Kapitaal" stoffelijk is, en dat voor Marx het maatschappelijk productieproces is een in natuurwetenschappelijken zin doordacht materieel vervórmingsproces, waarin de allesomvattende werkelijkheid is de stand der productieverhoudingen, en waarin de arbeider als een weliswaar levende natuurkracht, maar toch als een natuurkracht, met het arbeidsmiddel en de grondstof, wordt overgeheveld in het arbeidsproduct. De levensphilosophie van Marx ontneemt dan ook door de verklaring, die zij geeft van wat moraal en waarde is, op hetzelfde oogenblik aan het verklaarde het karakter van moreel en waardevol te zijn: zij vernietigt dat, waarnaar juist de Neo-Kantianen zoeken, en ter wille waarvan zij alle pogingen in het werk stellen een verband te leggen tusschen het kritisch idealisme met den

*) Petry, Der eoaiale Gehalt der Marxscheri Werththeorie, blz. 1 v.v.

244

Sluiten