Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

begeerte, zou men een zuiver verstandelijke verhouding willen verheffen tot een zedelijke, zou men de geestelijke functies, die voor haar niets anders dan mechanismen zijn, vervormen tot waarden.1)

Inderdaad, op welke wijze men ook het verband tusschen Kant en Marx tracht te leggen, zulks is alleen mogelijk, door te breken met de algemeene strekking, die Marx' geheelen arbeid kenmerkt, zooals deze zich openbaart in de nauwe geestverwantschap met den wijsgeer, wiens pogingen in het ideëele even ver gingen als Marx' streven in het materieele: absoluut zekere, zuiver wetenschappelijke kennis te verkrijgen van de voor zich bestaande werkelijkheid.

„Die Rückkehr zu Kant soll, wie erwahnt, keineswegs eine Preisgabe des Marxismus bedeuten, noch den einseitigen Standpunkt des Neu-Kantianismus empfehlen, der sich scheut, besonders aus Kants philosophischer Morallehre die notwendigen sozialen und wirtschaftlichen Konsequenzen zu ziehen": 2) elke poging tot het „Zurück auf Kant" te geraken, en waarvoor Woltmann zich juist zoo ontzaglijk veel moeite getroost heeft, moet m.i. met het oog op het materiahstische, in hegeliaanschen zin doordachte karakter van Marx' wijsbegeerte, a priori tot onvruchtbaarheid gedoemd zijn, tenzij men, met Woltmann aanneemt, dat Marx, toen hij zijn denkbeelden over zijne verhouding tot Hegel neerschreef, „zich niet helder bewust was van den principieelen samenhang van zijn leer met Kant's wijsbegeerte". Dit komt mij voor wel de scherpste critiek te zijn, die men op Marx' nagedachtenis kan uitoefenen: m hun vurigen ijver de leer van hun voorganger te oriënteeren aan de wijsbegeerte van den grooten Koningsberger philosoof, ten einde aldus tegemoet te komen aan de steeds grooter wordende behoefte van onzen tijd naar een dieper bewustzijn van het wezen onzer persoonlijkheid, construeeren de Kantiaansche revisionisten een gedachtengang, die niet materialistisch en antihegeliaansch en dus niet meer marxistisch is.

1) Ik wijs in dit verband op den Neo-Kantiaam Schmidt, die in Kamt'e Moralphilosophie ziet „ein ungeheuerlicher Versuch, ein rein logisches VerhalAnis zum Prinzip des Sittliohen zu >machen"; v.g.1. Vorlander, t.a.p. blz. 158.

Onder Kant's wijsbegeerte begrijp ik bier niet de wijsbegeerte van den eenzijdig agnostisöh-positivistiscb geïnterpreteerden Kant: immers, dit' agnostisch positivisme is even 'naturalistisch en heeft evenmin plaats voor leven en waarden als de naïef-realistische imetaphysdca van de natuurwetenschappelijke wereldbeschouwing. Onder Kant's wijsbegeerte wordt verstaan die van den Kant der transcendentale methode, van de transcendentale Analytik bovenal.

2) Woltmann, t.a.p. blz. 296.

246

Sluiten