Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

verband, kennis te nemen van de kritiek, die op zijn waardeleer is uitgeoefend, en zooals deze in hoogste instantie tot uiting komt in den arbeid van von Böhm-Bawerk, aanvankelijk in zijn „,Positive Theorie des Kapitals", later in zijn „Zum Anschluss des Marxschen Systems".

In de eerste plaats zij dadelijk vooropgesteld, dat de grenswaardetheorie en de arbeidswaardetheorie van Marx elkaar in geen enkel opzicht dekken: juist daarvan abstraheert Marx, waarin von Böhm zijn kracht zoekt.

De Oostenrijksche economist ziet een verklaring der waarde in de beteekenis, die het betrokken goed heeft voor de vervulling der menschelijke behoeften: in verband hiermede toont hij aan, dat de prijs, n.1. de in geld uitgedrukte waarde, zich vast zal zetten tusschen de bedragen, die de waardeering dier zaak bi geld uitdrukken van de zoogenaamde „Grenzpaare". Bij de nauwkeurige analyse, die hij dan geeft van de pru'svorming, schrijft hij, dat de prijs, d.i. dus de waarde van de zaak, wanneer wij de vastheid van het geld als waardemeter voorop stellen, bepaald wordt door het bedrag, dat eenerzijds de laatste nog in aanmerking komende kooper en de eerste van den koop uitgesloten kooper in het uiterste geval bereid is voor het goed te bieden, en waarmede anderzijds de laatste nog in aanmerking komende verkooper en de eerste van den verkoop reeds uitgesloten verkooper in het uiterste geval bereid is genoegen te nemen:1) deze geheele theorie is gebaseerd op het inzicht in de waardeering van den mensch voor de goederen, zooals deze waardeering tot uiting komt in zijn inzicht in hun nuttigheid, 2) als gevolg van de verschillende hoedanigheden van die goederen.

Marx nu, ter constructie van zijn warenidee, „sieht vom Gebrauchswerth der Waarenkörper ab, und so bleibt ihnen nur noch eine Eigenschaft, die von Arbeitsprodukten": alleen in zooverre de goederen zijn kristallen van deze, ze gemeenschappelijk kenmerkende maatschappelijke substantie, zijn zij waren, wier warengrootte bepaald wordt door de erin vastgelegde, gematerialiseerde, waardevormende substantie van den arbeid. De arbeidswaardetheorie van Marx en de grenswaardetheorie der OostenTüksche school zijn openbaringen van twee, in alle opzichten zóó fundamenteel van elkaar gescheiden gedachtenwerelden, dat van

1) V.g.l. hierbij von Böbjm's Positive Theorie des Kapitals, blz. 218 v.v., en zijn Zum Abschluss, blz. 180 vjv.

*) Aldus Verrijn Stuart, De grondslagen der volkshuishouding, blz. 101.

256

Sluiten