Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

wijl zij hunne verschillende producten bij den ruil als waardemassa's aan elkaar gelijk stellen, stellen zij hunne verschillende soorten van arbeid aan elkaar gelijk als menschelijken arbeid. „Zij weten het niet, maar zij doen het. Dientengevolge staat op het voorhoofd van de waardemassa niet geschreven wat zij is. De waarde verandert veeleer elk arbeidsproduct in een maatschappelijken hiëroglief."

De arbeidsproducten hebben alzoo bij den ruil gekregen een maatschappelijk gelijksoortig waardegehalte, hetwelk tot openbaring komt in „den afgodsdienst, die de warenwereld aankleeft of den zakelijken schijn van de maatschappelijke arbeidsverhoudingen."

Tot nadere verklaring doe ik nu een beroep op een voorstelling, die wij aantreffen in „Zur Kritik der politischen Ökonomie", en waar Marx de functie van het geld als circulatiemiddel bespreekt: ,„Der wirkliche Austausch der Waren, das heiszt der ges ellschaf tliche Stof f wechsel, geht vor in einem Formwechsel, worin sich die Doppelnatur der Ware als Gebrauchswert und Tauschwert entfaltet, ihr eigener Formwechsel sich aber zugleich in bestimmten Formen des Geldes kristallisiert.".x)

Wat mij in deze voorstelling treft als typisch marxistisch gedacht, is de qualificatie van den werkelijken ruil der waren als die van een maatschappelijk stofwisselingsproces, waarin, bij de zeer bijzondere opvatting van den mensch als „Waarenbesitzer, Hüter von Waaren", in de eerste plaats wederom blijkt van het onverbrekelijk verband met Hegel's machtige bouwingen der gedachte, en in de tweede plaats tot uiting komt een aan de natuurwetenschap georiënteerde levensleer.

Wat het eerste punt betreft, Hegel's systeem wil niets anders zijn dan de tot bewustzijn van zich zelve gekomen werkelijkheid, en deze is de zelfontwikkeling van het begrip uit het meest leege „rijn" tot de volheid van den absoluten geest, die zichzelf heeft leeren kennen als begrip; ook Marx' systeem streeft hetzelfde doel na, maar vat dit nu niet op in spiritualistiscben, ideëelen zin, maar juist omgekeerd, in zuiver materialistischen zin: het „zijn" van arbeidsproduct" is voor hem de eerste drieslag van de logica en de volle realiteit, het geheel der productie- en TOuverhoudihgen, openbaart zich in, komt tot bewustzijn van zich zelve in de

*) Zie iblz. 73 en 74.

261

Sluiten