Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

warenidee via de zich zelf bewegende materie. In het zuivere „zijn", dat logisch gelijkwaardig gesteld wordt met niets, ie voor Hegel de volheid der wereld ontledigd: dezelfde functie vervult voor Marx het „zijn van arbeidsprodnet" ten aanzien van de economische wereld.

In deze vrorstelling van het ruilverkeer als van een, in Hegeliaanschen zin doordacht stoffelb'k-maatschappelijk bewegingsproces, gevoelt men al onmiddellijk, dat van een persoonlijke betrekking tusschen de menschen in het maatschappelijk verkeer geen sprake kan zijn: de menschen zijn „hoeders van waren", en als zoodanig dus niets dan onzelfstandige doorgangspunten van economische krachten, voorbijgaande, kernlooze producten van het eindeloos spel der wetten van de sociale materie. Het marxisme is, gelijk het systeem van Hegel, de meest consequente absorbeering van het persoonlijk leven door de gemeenschap, resp. de idee.1)

De eigen persoonlijke verhoudingen van de menschen in hun arbeid zelf, die bijv. bestonden ten tijde der Robinsonaden en der duistere Europeesche Middeleeuwen, gaan onder in, „zijn verkleed als maatschappelijke betrekkingen van de dingen, van de arbeidsproducten, die den warenvorm hebben aangenomen". 2)

Het specifiek maatschappelijk karakter van den arbeid der producenten, hetwelk eerst bij den ruil der arbeidsproducten te voorschijn komt, verplaatst „de menschen in hun maatschappelijk productieproces als in een enkel atomische verhouding, en de daardoor van hunne controle en hun bewust persoonlijk handelen onafhankelijke, zakelijke gedaanten van hunne eigen productieverhoudingen, verschijnen ten eerste daarin, dat hunne arbeidsproducten algemeen den warenvorm aannemen. 3)

Wat het tweede punt betreft, zij geconstateerd dat hetzelfde

*) „De wetten van de warennatuur openbaren zich in het natuurlijk instinct van de warenbezitters."

a) „Wenn es daher richtig ist zu sagen, dasz der Tauschwert ein Verhaltnis zwischen Personen ist, so musz aber himzuigesetzt werden: unter dinglicher Hülle verstecktes Verhaltnis." (Zur Kritik, blz. 10).

*) Men vergelijke in verband hiermede Josef Dietzgen, Die Religion der Sooialdemokratie, Samtlicihe Schriften, I, ble. 116.

Denk hierbij ook aan de beeldspraak van Marx, waar hij de «voortbrenging van meerwaarde qualificeert als een „zelfbevruchtdng der waarde", en de maatschappelijke verhouding der menschen in de warenproduoeerende maatschappij voorstelt „in den phantastischen vorm van een verhouding tusschen dingen, tusschen producten".

262

Sluiten