Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

waardeomzetting voor den kapitalist te vergemakkelijken: „die allgemeinen und notwendigen Tendenzen des. Kapitals sind zu unter scheide n von ihren Erscheinungsforme n."*)

In volkomen overeenstemming met de opvatting, dat de ruilwaarde een bepaalde maatschappelijke manier is om den aan een zaak besteden arbeid uit te drukken, en dus, waar de ruilwaarde ten goede komt aan den eigenaar van het kapitaal of den ondernemer, in elk geval niet aan den arbeider, hierin een maatschappelijke productieverhouding tot uiting komt, schrijft Marx verder, dat „das Kapital nicht eine Sache ist, sondern ein durch Sachen vermitteltes Verhaltnis zwischen Personen".2)

Het 'kapitaalbegrip is dus de uitdrukking van een meer ingewikkelde waarde —, d.i. productieverhouding, en de kapitaalgoederen zijn de dragers, de min of meer toevallige openbaringsvormen van deze functie, welke dus met die functie niet mogen worden vereenzelvigd: een machine is dus geen kapitaalsgoed, maar zi£ is dit alleen dan en in zooverre, als zij gebruikt wordt om meerwaarde te produceeren. Intusschen vergete men niet, dat „in de eerste plaats de drijfveer en het beheerschend doel van het kapitalistische productieproces is de zoo groot mogelijke zelfbevruchting: van het kapitaal, d.w.z. de zoo groot mogelijke uitbuiting van de arbeidskracht door den kapitalist;" zelfs is „de kapitalistische productie niet enkel productie van waren, zij is naar haar wezen productie van meerwaarde."

De machinerie is dan ook voor Marx niet een middel om te bezuinigen op de maatschappelijke onkosten, maar zij is alleen „een middel om meerwaarde voort te brengen". 3)

1) Zie het hoofdstuk: „Die Produktion des relativen Mehrwerths."

2) Zie het hoofdstuk: „Die moderne Kolonisationstheorie."

3) Zie Kautsky, Marx' Oekonomische Lehren, blz. 147:

„Was ist der Zweck der Maschinerie, weshalb führt der Kapitalist Maschinen. ein? Um die Mühe seiner Arbeiter zu erleichtern? Keineswegs. Die Maschineriehat den Zweck, durch Erhöhung der Produktivkraft der Arbeit Waaren zu verwohlfeiern und den Teil des Arbeitstages, den der Arbeiter zur Produktion des Werthes seiner Arbeitskraft braucht, zu verkürzen zu Gunsten des Theiles, wahrend dessen er Mehrwerth schaf ft."

Hoe gesloten Marx' dialectiek is, en hoe scherp hij zijn gedachten weet te formuleeren, blijkt ook weer uit dit gedeelte van zijn arbeid, waar hij, als in een. wiskundig betoog, zij het natuurlijk in een hooger verband, de argumenten ge-

281

Sluiten