Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

gedaald, en dat de arbeid van zijn meester voor den Amsterdamschen socioloog nog slechs een zeer problematieke beteekenis heeft.

Kuyper maakt zich hier m.i. zelf schuldig aan de fout, die hij zijn tegenstanders aanwrijft, wanneer hij hun verwijt te opereeren met begrippen, die op Marx' leerstellingen niet passen: hij schakelt hier het eigenaardige kenmerk uit van de marxistische maatschappijleer, wanneer hij meent, dat Marx' kapitaalopvatting geënt kan worden op de algemeene kapitaalopvatting der burgerlijke economie. Ik behoef, na alles wat hierboven omtrent dit principieele punt is medegedeeld, niet meer ,uiteen te zetten, dat deze methode van argumenteeren a priori tot onvruchtbaarheid gedoemd is: het verwondert mij, dat een man als Kuyper, die blijk geeft de bijzondere tournure d'esprit te doorgronden, waarvan „Het Kapitaal" getuigt,x) op een zóó principieel punt als de waardeleer met zijn meester van opvatting verschilt, maar vooral treft het mij, dat hij dit op een dusdanige wijze argumenteert 2>

Ten slotte een enkele opmerking, waaruit blijken moge — zoo dat nu nog noodig is —, dat Marx met de kapitaalopvatting der oude staathuishoudkunde in den meest volstrekten zm des woords gebroken heeft; in het hoofdstuk over „Het zoogenaamde arbeidsfonds" lezen wij, dat, „het kapitaal geen vaste grootheid van een bepaalde werkzaamheid is: het is een met de splitsing der meerwaarde in inkomen en kapitaalvergoeding gestadig wisselend gedeelte van den maatschappelijken rijkdom." Hij spreekt dan ook van „den stoffelijken bestaansvorm van het variabele kapitaal, d.w.z. de hoeveelheid levensmiddelen, die het voor den arbeider vertegenwoordigt," terwijl hij constateert, dat „om het deel van den maatschappelijken rijkdom, dat

i) Van burgerlijke staathuishoudkunde tot proletarische maatschappijleer, blz. 30 en 31.

*) Vooral uit wat Kautsky schrijft, blijkt de onhoudbaarheid van Kuyper'sopvatting:

„Nicht jedes Geld, nicht jede Waare sind Kapital, sie werden es nur,

wenn sie eine bestimmte Bewegung durchmachen "

„Produktionsmittel, aufgehaufte Arbeit etc. bilden allerdings den Stoff des Kapitals, aber nur unter gewissen Umstanden. Indem man von diesen absieht, sieht man von den Eigenthümlichkeiten der modernen Pröduktionsweise ab, und verbreitet ein Dunkel über sie, in dem sich sehr gut munkeln laszt, weshalb auch alle die gelehrten und ungelehrten Vertreter des Kapitalismus weder von der Marx schen Kapitaltheorie, noch von der Werththeorie, auf der sie beruht, etwas wissen wollen". (Marx' Oekonomische Lehren, blz. 59).

286

Sluiten