Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

geven, dat zou gelijken op een voor ieder lezer overtuigend b ewijs, — evenmin trouwens als Marx zelf ooit iets bewezen heeft.

Intusschen zij hier bovendien tweeërlei vooropgezet: eenerzijds hebben wij er ons voor te hoeden, dat wij ons niet te veel verdiepen in de bijzondere veronderstellingen en de bijzondere methoden der verschillende wetenschappen, met name der natuurwetenschappen, waarmede de bespreking van het Marxisme ons in aanraking brengt, maar dat wij, met volkomen eerbiediging der autonomie van iedere wetenschap op eigen gebied, ons niet verder met haar inlaten, dan zoover strookt met haar kenmerkend karakter. Deze wetenschappen hebben zelf te beslissen over de onderstellingen, waarvan zij willen uitgaan en over de methoden, die zij hebben te volgen: in het bedrijf van de verklarende, oorzakelijk verband opsporende, wetten zoekende natuurwetenschap in het bijzonder, hebben wij ons niet te mengen, en over de juistheid van hare, vaak geniale hypothesen, van de meest speciale voor kleine verschijnselengroepen af tot wereldhypothesen, die de totaliteit van al het bestaande willen omvatten, kan zij zelve het best oordeelen.*)

Anderzijds hebben wij echter zelfstandig te beoordeelen of en in hoeverre het gerechtvaardigd is, wanneer een bepaalde wetenschap als het ware buiten haar eigen terrein wü optreden, en, met miskenning van het bestaansrecht van andere wetenschappen, zich zelve als de eenige wetenschap aandient, haar methode proclameert tot de universeele methode, de eenige, die tot ware kennis leidt, en waarbij alleen wat in haar denkschema past werkelijkheid zou zijn, haar kategorieën de eenige zouden zijn, die constitutieve beteekenis hebben voor die werkelijkheid: met name komt het er in dit verband op aan te onderzoeken, hoe wij te denken hebben over de verabsoluteering der natuurwetenschap tot wereldbeschouwing, vraagstuk van de verste strekking juist, ten aanzien van de intrinsieke waardeering van het marxisme.

Om het principieele belang van dit punt op zijn juiste waarde te schatten, beseffe men, dat vraagstukken als socialisatie, mede-

i) Men vergelijke hiermede de artikelenreeks van J. van der Wijk in den zesden jaargang van „De(n) socialistische(n) Gids", waar onder den titel „Wetmatigheid in natuur en maatschappij", allerlei bijzonderheden der organische natuurwetenschappen worden besproken, die ons hier niet aangaan; het is, uit een systematisch oogpunt bezien, niet ons voornemen den schrijver op dezen weg te volgen, (vgl. blz. 719).

291

Sluiten