Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

der golven de daarmede gepaard gaande phosphorescentie: het geestelijk leven met name is niets dan een psychisch verloop en de geheele reeks van bewustzynsveisclnjnselen is slechts een „bijproduct" van physiologische, vnl. hersenprocessen, die ten slotte zonder rest herleidbaar zijn tot 'stoffelijke processen. Voor de materialisten is ten slotte de natuurwetenschap zelve de metaphysica, zij valt daarmede samen, omdat de kennis, die de natuurwetenschap verschaft, volledig en absoluut is: zij is de eenige ware wetenschap.x)

Wanneer wij hierin mogen zien het wezenlijk kenmerk van de natuurwetenschappebjke levens- en wereldbeschouwing, waarbinnen men, uit individueel psychologisch standpunt, van de volle werkelijkheid tot de atoomwereld komt en omgekeerd uit die atoomwereld weer tot de volle werkelijkheid terugkeert, voor het individueel materialisme alzoo ter verklaring van de individueele bewustzijnsverschijnselen atoom en atoombeweging als het eenig werkelijke aanvaardt, wordt het nu de vraag wat men als realiteit heeft te beschouwen binnen de leer van het sociale materialisme, hetwelk zich ten doel stelt het wezen der sociale verschijnselen te verklaren.

Waar het alzoo de vraag is, wat men op sociaal gebied als realiteit heeft te aanvaarden, wordt hier van ons dus geëischt zelfbezinning daarop, wat wij onder waarheid verstaan en vaststelling van al datgene, wat als onbetwijfelbaar moet voorondersteld worden, aanvaard worden op maatschappelijk gebied, wanneer woorden als waarheid, als werkelijkheid, als ervaring dier werkelijkheid — schering en inslag in het betoog van Marx en Engels — niet zinledig zullen zijn: het sociale en het individueele materialisme rijn dus soortelijk aan elkander gelijk en gaan daarbij uit van dezelfde veronderstellingen en gebruiken daarbij dezelfde methoden, zij het in een ander, alleen craantitatief verschillend verband. Welnu, wat voor het individueele materialisme is de werking van kracht en stof, nl. „atoomgedwarrel en associatieweefsel", is voor het sociale materialisme de ontwikkeling der productie- en ruilverhoudingen: object, doel, en methode der beide levensleeren, die m wezen dus eigenlijk één zün en beide wortelen in h e t materialisme tout court, rijn overigens volkomen dezelfde.

') Vgl. Heymans, Einführung in die Metaphysik: Schlieszlich ist demnach für die Materialisten die Naturwissenschaft selbst die Metaphysik, indem sie der Def inition dieser Wissenschaft, eine absolute Erkenntnis vom Wesen der Dinge zu bieten, durchgangig entspricht" (blz. 113).

299

Sluiten