Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

RYTHME IN MUZIEK EN SPRAAK.

185

m.a.w. dat het meerder of minder gewicht der onderscheiden slagen het rythme der reeks zonder meer zou bepalen. Integendeel, het rythrnisch gevoel behoudt zijn eigen maatstaf en het waardeeren eener gegeven reeks bestaat nu juist daarin, dat het dezen aanlegt, rekening houdende met de tendensen der differentiatie, voor zoover dit mogelijk is. Er moet dus een indruk tot stand komen, die uit zekere door het rythrnisch gevoel geijkte onderscheidingen is samengesteld en tevens aan de bedoelingen der differentiatie tegemoet komt. De verschillen zullen in de waamerningsvoorwerpen gelegen zijn, het rythme ligt in ons. Die differentiatie echter zal bewust of onbewust reeds meer of min beïnvloed zijn door het menschehjk rythrnisch gevoel, indien het waamemingsvoorwerp zelf een menschelijke uiting is, zooals muziek of spraak.

RYTHME IN MUZIEK EN SPRAAK.

Het thans gewonnen inzicht stelt ons in staat het rythme in muziek en spraak op een andere dan de gebruikelijke wijze te benaderen en hierover tot een juister en meer bevredigend oordeel te geraken. Wij kunnen het verschil tusschen ons standpunt en de algemeene opvatting niet duidelijker doen uitkomen, dan door een zin als den volgende aan te halen uit het werk van een bevoegd schrijver: „Haben wir den Rhythmus kurz als Ordnung in "der Zeit gekennzeichnet, so ergiebt sich daraus von selbst, dass er sich an der Zeit misst, also einen Zeitabschnitt als Mass involviert. Dieses rhythmische Mass schliesst aber in sich notwendigerweise ein Betonungssystem ein, denn gleich betonte (beziehungswiese unbetonte) Reihen bieten der Auffassung keinen Halt, entziehen sich einer Ordnung, sind daher nicht rythrnisch" (H. Rietsch, Die deutsche Liedweise, Wien u. Leipzig 1904; S. 20). Op de voorgaande bladzijden werd juist het tegenovergestelde betoogd, op grond van de opmerking dat gelijke reeksen wel degelijk aanleiding geven tot een rythmischen mdruk; het rythrnisch gevoel bezit een maatstaf in zich zelf en is niet beslist afhankelijk van een Betonungssystem of iets dergelijks.

Immers: is het waar dat het rythme onderworpen is aan de toon-

Sluiten